HomeRig VedaMandala 1Sukta 95Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 1.95

Rishi: Parāśara Śāktya
Devata: Agni (as kaví and purifier of the foundation of the being)
Chandas: Triṣṭubh

त्वेषं रूपं कृणुत उत्तरं यत्सम्पृञ्चानः सदने गोभिरद्भिः । कविर्बुध्नं परि मर्मृज्यते धीः सा देवताता समितिर्बभूव ॥

त्वे॒षं रू॒पं कृ॑णुत॒ उत्त॑रं॒ यत्स॑म्पृञ्चा॒नः सद॑ने॒ गोभि॑र॒द्भिः । क॒विर्बु॒ध्नं परि॑ मर्मृज्यते॒ धीः सा दे॒वता॑ता॒ समि॑तिर्बभूव ॥

tvéṣaṃ rūpáṃ kṛṇuta úttaraṃ yát sampṛñcānáḥ sádane góbhir adbhiḥ | kavír budhnáṃ pári marmṛjyate dhī́ḥ sā́ devátātā sámitir babhūva ||

He fashions a more surpassing, ardent form when, mingling in the seat with the Rays (cows) and with the Waters, the seer-power polishes the foundation all around. That become a divine ordering—an accomplished joining-together of the godhead within us.

त्वे॒षम् । रू॒पम् । कृ॒णुते॒ । उत्ऽत॑रम् । यत् । स॒म्ऽपृ॒ञ्चा॒नः । सद॑ने॒ । गोऽभिः॑ । अ॒त्ऽभिः । क॒विः । बु॒ध्नम् । परि॑ । म॒र्मृ॒ज्य॒ते॒ । धीः । सा । दे॒वता॑ता । सम्ऽइ॑तिः । ब॒भू॒व॒ ॥त्वेषम् । रूपम् । कृणुते । उत्तरम् । यत् । सम्पृञ्चानः । सदने । गोभिः । अत्भिः । कविः । बुध्नम् । परि । मर्मृज्यते । धीः । सा । देवताता । सम्इतिः । बभूव ॥tveṣam | rūpam | kṛṇute | ut-taram | yat | sam-pṛñcānaḥ | sadane | go--bhiḥ | at-bhiḥ | kaviḥ | budhnam | pari | marmṛjyate | dhīḥ | sā | devatātā | sam-itiḥ | babhūva

त्वेषम्bright, blazing
त्वेषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्विष् (प्रातिपदिक: त्वेष-)
रूपम्form, appearance
रूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
कृणुतmake (you all), fashion
कृणुत:
(क्रियापद)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
उत्तरम्higher, later, further
उत्तरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
यत्which, that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्पृञ्चानःmixing, blending (together)
सम्पृञ्चानः:
Kartā
TypeParticiple (Adjectival)
Rootसम् + पृच् (धातु) → वर्तमानकृदन्त
सदनेin the seat, in the dwelling/place
सदने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसदन (प्रातिपदिक)
गोभिःwith cows; with rays/bright kine
गोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अद्भिःwith waters
अद्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; बहुवचन-रूपम् अद्भिः)
कविःseer, sage, poet
कविः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
बुध्नम्the bottom, foundation, base
बुध्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुध्न (प्रातिपदिक)
परिaround, all around
परि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
मर्मृज्यतेis thoroughly cleansed/polished
मर्मृज्यते:
(क्रियापद)
TypeVerb
Rootमृज् (धातु) [वैदिक: मर्मृज्- (intensive)]
धीःthought, insight, prayer
धीः:
Kartā
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
साshe/that (same)
सा:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवताताdivinity; the state/host of the gods
देवताता:
Kartā
TypeNoun (Abstract/Collective)
Rootदेवता-ता (प्रातिपदिक; देवता + -ता भावप्रत्यय) अथवा वैदिक देवताति-समूह
समितिःassembly, gathering; coming-together
समितिः:
Kartā
TypeNoun
Rootसमिति (प्रातिपदिक)
बभूवbecame, has become
बभूव:
(क्रियापद)
TypeVerb
Rootभू (धातु)