HomeRig VedaMandala 1Sukta 95Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.95

Devata: Enigmatic sovereign power (the ‘lion/child’) becoming dákṣa-pati; consecrated by offerings

उभे भद्रे जोषयेते न मेने गावो न वाश्रा उप तस्थुरेवैः । स दक्षाणां दक्षपतिर्बभूवाञ्जन्ति यं दक्षिणतो हविर्भिः ॥

उ॒भे भ॒द्रे जो॑षयेते॒ न मेने॒ गावो॒ न वा॒श्रा उप॑ तस्थु॒रेवै॑: । स दक्षा॑णां॒ दक्ष॑पतिर्बभूवा॒ञ्जन्ति॒ यं द॑क्षिण॒तो ह॒विर्भि॑: ॥

ubhé bhadré joṣayete ná mene gā́vo ná vāśrā́ úpa tasthur évaiḥ | sá dakṣā́ṇāṃ dákṣa-patir babhūvā́ñ jánti yáṃ dakṣiṇató havírbhiḥ ||

The two auspicious ones cherish him; he does not falter—like lowing cows they stand near with their impulses. He has become the lord of the powers of skill; him they anoint from the right with the offerings.

उ॒भे इति॑ । भ॒द्रे इति॑ । जो॒ष॒ये॒ते॒ इति॑ । न । मेने॑ । गावः॑ । न । वा॒श्राः । उप॑ । त॒स्थुः॒ । एवैः॑ । सः । दक्षा॑णाम् । दक्ष॑ऽपतिः । ब॒भू॒व॒ । अ॒ञ्जन्ति॑ । यम् । द॒क्षि॒ण॒तः । ह॒विःऽभिः॑ ॥उभे इति । भद्रे इति । जोषयेते इति । न । मेने । गावः । न । वाश्राः । उप । तस्थुः । एवैः । सः । दक्षाणाम् । दक्षपतिः । बभूव । अञ्जन्ति । यम् । दक्षिणतः । हविःभिः ॥ubhe iti | bhadre iti | joṣayeteiti | na | mene | gāvaḥ | na | vāśrāḥ | upa | tasthuḥ | evaiḥ | saḥ | dakṣāṇām | dakṣa-patiḥ | babhūva | añjanti | yam | dakṣiṇataḥ | haviḥ-bhiḥ

उभेboth (two, f.)
उभे:
कर्तृ (जोṣयेते इत्यस्य) / विशेषणम्
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / उभय
भद्रेauspicious, good
भद्रे:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
जोṣयेतेthey two enjoy/are pleased (with), take delight
जोṣयेते:
क्रिया
TypeVerb
Rootजुष् (धातु; सेवने/प्रीतौ) → जोषयति (णिच्)
not
:
सम्बन्ध/निषेध
TypeIndeclinable
Root
मेनेhe has thought/deemed
मेने:
क्रिया
TypeVerb
Rootमन् (धातु; मन्यते/मन्यते ‘to think, deem’)
गावःcows
गावः:
कर्तृ (तस्थुरे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
like
:
सम्बन्ध (उपमा)
TypeIndeclinable
Root
वाश्राःlowing, bellowing
वाश्राः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootवाश्र (प्रातिपदिक; ‘lowing/bleating’—विशेषणरूपेण)
उपnear, up to
उप:
क्रियाविशेषण (तस्थुरे सह)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउप
तस्थुरेthey have stood, have taken their place
तस्थुरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु; तिष्ठति) → स्था-परफेक्ट
एवैःindeed, just, precisely
एवैः:
सम्बन्ध/निपात (बलवचनम्)
TypeIndeclinable (particle with Vedic inflectional ending)
Rootएव (निपात) + इः/ए (वेदिक-विभक्ति-प्रत्ययः) → एवैः
सःhe
सः:
कर्तृ (बभूवान् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दक्षाणाम्of the skilled/able ones; of the powers
दक्षाणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of the…’)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
दक्षपतिःlord/master of skill (or of the capable ones)
दक्षपतिः:
कर्तृ (बभूवान् इत्यस्य; सः इत्यस्य विधेयः)
TypeNoun
Rootदक्षपति (समास: दक्ष + पति)
बभूवान्has become, became
बभूवान्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु; भवति) → परफेक्ट
जन्तिthey beget/produce
जन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (धातु; जनति ‘to beget/produce’) / वैदिक-प्रयोगः
यम्whom
यम्:
कर्म (जन्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दक्षिणतःfrom the right/southern side
दक्षिणतः:
अधिकरण/दिशा-निर्देश (हविर्भिः सह ‘from the south/right’)
TypeIndeclinable (adverb)
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
हविर्भिःwith oblations
हविर्भिः:
करण (यजन/जनन-क्रियायाः साधनम्)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)