HomeRig VedaMandala 1Sukta 94Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.94

Rishi: Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

वधैर्दुःशंसाँ अप दूढ्यो जहि दूरे वा ये अन्ति वा के चिदत्रिणः । अथा यज्ञाय गृणते सुगं कृध्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥

व॒धैर्दु॒:शंसाँ॒ अप॑ दू॒ढ्यो॑ जहि दू॒रे वा॒ ये अन्ति॑ वा॒ के चि॑द॒त्रिण॑: । अथा॑ य॒ज्ञाय॑ गृण॒ते सु॒गं कृ॒ध्यग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑ ॥

vadháir duḥ-śaṃsā́m̐ ápa dū́ḍhyo jahi dūré vā́ yé ánti vā́ ké cid atríṇaḥ | áthā yajñā́ya gṛṇaté su-gáṃ kṛdhy ágne sakhyé mā́ riṣāmā vayáṃ táva ||

With thy smitings drive away the ill-speakers, O strong-borne one—whether far or near, whatever devourers they may be. Then make a good passage for the singer toward the sacrifice. O Agni, in thy friendship may we not be harmed—may we be safe within thy power.

व॒धैः । दुः॒ऽशंसा॑न् । अप॑ । दुः॒ऽध्यः॑ । ज॒हि॒ । दू॒रे । वा॒ । ये । अन्ति॑ । वा॒ । के । चि॒त् । अ॒त्रिणः॑ । अथ॑ । य॒ज्ञाय॑ । गृ॒ण॒ते॒ । सु॒ऽगम् । कृ॒धि॒ । अग्ने॑ । स॒ख्ये । मा । रि॒षा॒म॒ । व॒यम् । तव॑ ॥वधैः । दुःशंसान् । अप । दुःध्यः । जहि । दूरे । वा । ये । अन्ति । वा । के । चित् । अत्रिणः । अथ । यज्ञाय । गृणते । सुगम् । कृधि । अग्ने । सख्ये । मा । रिषाम । वयम् । तव ॥vadhaiḥ | duḥ-śaṃsān | apa | duḥ-dhyaḥ | jahi | dūre | vā | ye | anti | vā | ke | cit | atri ṇaḥ | atha | yajñāya | gṛṇate | su-gam | kṛdhi | agne | sakhye | mā | riṣāma | vayam | tava

वधैःwith blows/with weapons
वधैः:
करण
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक) < √वध्/√हन् (वध ‘वध/हत्या/प्रहार’)
दुःशंसान्the evil-speaking/ill-intentioned (ones)
दुःशंसान्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootदुःशंस (प्रातिपदिक) (दुस्- + शंस ‘प्रशंसा/कीर्ति’ → ‘दुष्ट-कीर्ति/दुष्ट-वचन’)
अपaway
अप:
अपादान (दूरीकरणार्थ) सहाय
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/निपात)
दूढ्यःthe hard-to-handle/obstinate (ones)
दूढ्यः:
कर्तृ (जहि इत्यस्य सह-सम्बन्धे ‘दूढ्यः’ इति विशेषण-समूहः) / अथवा कर्म-सम्बन्धेन ‘दुःशंसान् … दूढ्यः’ इति समन्वय
TypeAdjective (used substantively)
Rootदूढ्य (प्रातिपदिक) < √दुह् (दूढ ‘दुह्-धातोः क्त-रूप/वृद्धि-प्रयोग; ‘दुह्य/दूढ्य’ = ‘दुह्यते/दुह्यः’ कठिन/दुष्प्राप्य/दुराराध्य’ इत्यर्थे)
जहिstrike down; slay
जहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√हन् (हनँ हिंसायाम्)
दूरेfar away
दूरे:
अधिकरण (देश) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (adverbial locative)
Rootदूर (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
येwho (those who)
ये:
कर्तृ (अन्ति/दूरे इत्यादि-सम्बन्धे) / सम्बन्ध-प्रत्यय
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तिnear
अन्ति:
अधिकरण (देश) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअन्ति (निपात/क्रियाविशेषण)
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
केsome (whoever)
के:
कर्तृ (चिद्-सहित ‘के चिद्’)
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्even; any; some
चित्:
सम्बन्ध/निपातार्थ
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अत्रिणःthe Atris (Atri’s people/descendants)
अत्रिणः:
कर्तृ/सम्बन्ध (ये…के चिद् अत्रिणः) — ‘अत्रि-वंशीयाः/अत्रि-जनाः’
TypeNoun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक) (अत्रि-वंशज/अत्रि-सम्बद्ध; RV में ‘अत्रि’ ऋषि-नाम)
अथाthen; thereafter
अथा:
अनन्तर्य/क्रम
TypeIndeclinable
Rootअथ (निपात) + आ (दीर्घ/स्वर-प्रयोग)
यज्ञायfor the sacrifice
यज्ञाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
गृणते(to/for) the praiser; the one who sings praise
गृणते:
सम्बन्ध (यज्ञाय … गृणते = ‘स्तुवते’ दातृ-सम्बन्ध) / अप्रत्यक्ष-सम्प्रदान
TypeVerb (present participial finite form in RV usage)
Root√गॄ/√गृ (गॄ शब्दे/स्तुतौ; ‘गृणाति’)
सुगम्a good path; easy passage
सुगम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective (neuter used as object)
Rootसुग (प्रातिपदिक) (सु- + गम् ‘गमन’)
कृधिmake; grant
कृधि:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (कृञ् करणे)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सख्येin friendship; in alliance
सख्ये:
अधिकरण (अवस्था/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक) < सखि
माdo not
मा:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-निपात)
रिषामmay we be harmed; may we suffer injury
रिषाम:
क्रिया
TypeVerb
Root√रिष् (रिषँ हिंसायाम्/क्षतौ)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
तवof you; your
तव:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद्/त्वद् (सर्वनाम)