HomeRig VedaMandala 1Sukta 94Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.94

Rishi: Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

त्वमध्वर्युरुत होतासि पूर्व्यः प्रशास्ता पोता जनुषा पुरोहितः । विश्वा विद्वाँ आर्त्विज्या धीर पुष्यस्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥

त्वम॑ध्व॒र्युरु॒त होता॑सि पू॒र्व्यः प्र॑शा॒स्ता पोता॑ ज॒नुषा॑ पु॒रोहि॑तः । विश्वा॑ वि॒द्वाँ आर्त्वि॑ज्या धीर पुष्य॒स्यग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑ ॥

tvám adhvaryúr utá hótāsi pū́rvyaḥ praśā́stā pótā januṣā́ puróhitaḥ | víśvā vidvā́m̐ ā́rtvijyā dhī́ra puṣyasy ágne sakhyé mā́ riṣāmā vayáṃ táva ||

Thou art the Adhvaryu and the Hotṛ, the ancient one; the director and the purifier, set in front from birth. Knowing all, steadfast in wisdom, thou fosterest every right priestly working. O Agni, in thy friendship may we not be harmed—may we be safe within thy power.

त्वम् । अ॒ध्व॒र्युः । उ॒त । होता॑ । अ॒सि॒ । पू॒र्व्यः । प्र॒ऽशा॒स्ता । पोता॑ । ज॒नुषा॑ । पु॒रःऽहि॑तः । विश्वा॑ । वि॒द्वान् । आर्त्वि॑ज्या । धी॒र॒ । पु॒ष्य॒सि॒ । अग्ने॑ । स॒ख्ये । मा । रि॒षा॒म॒ । व॒यम् । तव॑ ॥त्वम् । अध्वर्युः । उत । होता । असि । पूर्व्यः । प्रशास्ता । पोता । जनुषा । पुरःहितः । विश्वा । विद्वान् । आर्त्विज्या । धीर । पुष्यसि । अग्ने । सख्ये । मा । रिषाम । वयम् । तव ॥tvam | adhvaryuḥ | uta | hotā | asi | pūrvyaḥ | pra-śāstā | potā | januṣā | puraḥ-hitaḥ | viśvā | vidvān | ārtvijyā | dhīra | puṣyasi | agne | sakhye | mā | riṣāma | vayam | tava

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अध्वर्युःthe Adhvaryu priest
अध्वर्युः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअध्वर्यु- (प्रातिपदिक; यज्ञकर्मणि ऋत्विज्)
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय)
होताthe Hotṛ priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice/offer’ से)
असिare
असि:
TypeVerb
Root√अस् (भू/अस्) ‘to be’
पूर्व्यःancient, primeval
पूर्व्यः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्व्य- (प्रातिपदिक; ‘पूर्व’ से)
प्रशास्ताthe director/overseer (priest)
प्रशास्ता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्र-√शास् ‘to command/guide’ (कृदन्त: -तृ) → प्रशास्तृ-
पोताthe Purifier-priest (Potṛ)
पोता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपोतृ- (प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’ से)
जनुषाby birth, by nature
जनुषा:
करण (हेतु/स्वभावेन)
TypeNoun
Rootजनुस्- (प्रातिपदिक; ‘जन्म/स्वभाव’)
पुरोहितःthe Purohita (placed in front)
पुरोहितः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपुरो-हित- (प्रातिपदिक; ‘पुरस्’ + √धा/√हि ‘to place’)
विश्वाall (things)
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व- (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Root√विद् ‘to know’ (कृदन्त: विद्वस्- ‘knowing’)
आर्त्विज्याwith/through priestly service (ṛtvij-work)
आर्त्विज्या:
करण (कार्य-क्षेत्रे/विद्यया) अथवा अधिकरण (विषये)
TypeNoun
Rootऋत्विज्य- / आर्त्विज्य- (प्रातिपदिक; ‘ऋत्विज्’ सम्बन्धि)
धीःinsight, inspired thought
धीः:
कर्तृ (स्तुत्यर्थे ‘धीः’ = प्रज्ञा/स्तोत्रबुद्धिः) अथवा संबोधन-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootधी- (प्रातिपदिक)
पुष्यसिyou prosper / you make prosper
पुष्यसि:
TypeVerb
Root√पुष् ‘to thrive, prosper, nourish’
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
सख्येin friendship
सख्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसख्य- (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
रिषामmay I be harmed / may I suffer harm
रिषाम:
TypeVerb
Root√रिष् ‘to harm, injure’
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)