HomeRig VedaMandala 1Sukta 94Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.94

Rishi: Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

विशां गोपा अस्य चरन्ति जन्तवो द्विपच्च यदुत चतुष्पदक्तुभिः । चित्रः प्रकेत उषसो महाँ अस्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥

वि॒शां गो॒पा अ॑स्य चरन्ति ज॒न्तवो॑ द्वि॒पच्च॒ यदु॒त चतु॑ष्पद॒क्तुभि॑: । चि॒त्रः प्र॑के॒त उ॒षसो॑ म॒हाँ अ॒स्यग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑ ॥

viśā́ṃ gopā́ asya caranti jántavo dvipác ca yád utá cátuṣpad aktúbhiḥ | citráḥ prakéta uṣáso mahā́m asi ágne sakhyé mā́ riṣāmā vayáṃ táva ||

As the herdsman-guardian of the peoples, all creatures move under his keeping—two-footed and four-footed through the nights. Bright is his discerning light; great art thou, O Agni, in the dawns. In thy friendship may we not be harmed—may we be safe within thy power.

वि॒शाम् । गो॒पाः । अ॒स्य॒ । च॒र॒न्ति॒ । ज॒न्तवः॑ । द्वि॒ऽपत् । च॒ । यत् । उ॒त । चतुः॑ऽपत् । अ॒क्तुऽभिः॑ । चि॒त्रः । प्र॒ऽके॒तः । उ॒षसः॑ । म॒हान् । अ॒सि॒ । अग्ने॑ । स॒ख्ये । मा । रि॒षा॒म॒ । व॒यम् । तव॑ ॥विशाम् । गोपाः । अस्य । चरन्ति । जन्तवः । द्विपत् । च । यत् । उत । चतुःपत् । अक्तुभिः । चित्रः । प्रकेतः । उषसः । महान् । असि । अग्ने । सख्ये । मा । रिषाम । वयम् । तव ॥viśām | gopāḥ | asya | caranti | jantavaḥ | dvi-pat | ca | yat | uta | catuḥ-pat | aktu-bhiḥ | citraḥ | pra-ketaḥ | uṣasaḥ | mahān | asi | agne | sakhye | mā | riṣāma | vayam | tava

वि॒शाम्of the clans/peoples
वि॒शाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootवि॒श् (प्रातिपदिक: विश् ‘जन/कुल/प्रजा’)
गो॒पाःprotectors/guardians
गो॒पाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो- + पा ‘पालक’)
अस्यof him/this (Agni)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चरन्तिthey move/roam
चरन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootचर्
जन्तवःcreatures/living beings
जन्तवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक) < √जन्
द्वि॒पात्the two-footed (bipeds)
द्वि॒पात्:
कर्तृ (जन्तवः इत्यस्य विशेषण-समूहः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootद्विपाद् (प्रातिपदिक; द्वि- + पाद)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
यत्as/when/that which
यत्:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable/Relative
Rootयद् (सर्वनाम) / यत् (सम्बन्ध-प्रत्यय)
उतand also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत
चतुष्पात्the four-footed (quadrupeds)
चतुष्पात्:
कर्तृ (जन्तवः इत्यस्य विशेषण-समूहः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootचतुष्पाद् (प्रातिपदिक; चतुर्- + पाद)
अक्तुभिःby nights / in the nights
अक्तुभिः:
अधिकरण/काल (काल-तृतीया)
TypeNoun
Rootअक्तु (प्रातिपदिक; ‘रात्रि/अन्धकार/सन्ध्या’)
चित्रःbright, wondrous
चित्रः:
कर्तृ-विशेषण (प्रकेतः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
प्रकेतःthe conspicuous one / the one of clear sign
प्रकेतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रकेत (प्रातिपदिक; प्र- + केत ‘चिह्न/प्रकाश/बुद्धि’)
उषसःof Dawn
उषसः:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
महान्great
महान्:
कर्तृ-विशेषण (प्रकेतः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सख्येin friendship / in alliance
सख्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक; सखि-भाव)
माdo not
मा:
निषेध
TypeIndeclinable (prohibitive particle)
Rootमा
रिषामmay we be harmed / may we suffer
रिषाम:
क्रिया
TypeVerb
Rootरिष्
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तवyour
तव:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)