HomeRig VedaMandala 1Sukta 92Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 1.92

Rishi: Gotamas
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (probable)

उषस्तमश्यां यशसं सुवीरं दासप्रवर्गं रयिमश्वबुध्यम् । सुदंससा श्रवसा या विभासि वाजप्रसूता सुभगे बृहन्तम् ॥

उष॒स्तम॑श्यां य॒शसं॑ सु॒वीरं॑ दा॒सप्र॑वर्गं र॒यिमश्व॑बुध्यम् । सु॒दंस॑सा॒ श्रव॑सा॒ या वि॒भासि॒ वाज॑प्रसूता सुभगे बृ॒हन्त॑म् ॥

uṣás tám aśyāṃ yaśásaṃ su-vī́raṃ dā́saprāvargaṃ rayím aśvabúdhyam | su-dáṃsasā śrávasā yā́ vibhā́si vā́ja-prasūtā subhage bṛhántam ||

O Dawn, may I attain that wealth of being—glorious, rich in heroes, breaking the servitudes, and awakening the horse-forces. O well-working, by your fame you shine; you who give birth to plenitudes, O fortunate one, bring the Vast.

उषः॒ । तम् । अ॒श्याम् । य॒शस॑म् । सु॒ऽवीर॑म् । दा॒सऽप्र॑वर्गम् । र॒यिम् । अश्व॑ऽबुध्यम् । सु॒ऽदंस॑सा । श्रव॑सा । या । वि॒ऽभासि॑ । वाज॑ऽप्रसूता । सु॒ऽभ॒गे॒ । बृ॒हन्त॑म् ॥उषः । तम् । अश्याम् । यशसम् । सुवीरम् । दासप्रवर्गम् । रयिम् । अश्वबुध्यम् । सुदंससा । श्रवसा । या । विभासि । वाजप्रसूता । सुभगे । बृहन्तम् ॥uṣaḥ | tam | aśyām | yaśasam | su-vīram | dāsa-pravargam | rayim | aśva-budhyam | su-daṃsasā | śravasā | yā | vi-bhāsi | vāja-prasūtā | su-bhage | bṛhantam

उषःO Dawn (Uṣas)
उषः:
सम्बोधन/कर्तृ (स्तुत्य-देवता)
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक) < √वस्/उष् (उष् ‘दीप्तौ/प्रकाशे’)
तम्that (him/it)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्याम्may I attain / may I obtain
अश्याम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√अश् (अश् ‘व्याप्तौ/प्रापणे’)
यशसम्glorious, famed
यशसम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयशस्- (प्रातिपदिक)
सुवीरम्rich in heroes / having good men
सुवीरम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु- + वीर- (प्रातिपदिक)
दासप्रवर्गम्having a band/array of servants (retinue)
दासप्रवर्गम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदास- + प्रवर्ग- (प्रातिपदिक; ‘समूह/वर्ग’)
रयिम्wealth, treasure
रयिम्:
कर्म (अश्याम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरयि- (प्रातिपदिक)
अश्वबुध्यम्whose basis is horses / founded on horses
अश्वबुध्यम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअश्व- + बुध्य- (प्रातिपदिक; ‘आधार/मूल’)
सुदंससाwith good powers/deeds
सुदंससा:
करण
TypeAdjective
Rootसु- + दंसस्- (प्रातिपदिक; ‘कर्म/कौशल/शक्ति’)
श्रवसाwith fame, with renown
श्रवसा:
करण
TypeNoun
Rootश्रवस्- (प्रातिपदिक)
याwho (she)
या:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विभासिyou shine forth
विभासि:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि- + √भास् (भास् ‘दीप्तौ’)
वाजप्रसूताbringing forth prizes/strength (vāja)
वाजप्रसूता:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवाज- + प्रसूत- (√सू ‘प्रसवे/जनने’ क्त-प्रत्यय; स्त्री)
सुभगेO fortunate one
सुभगे:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootसु- + भग- (प्रातिपदिक)
बृहन्तम्great, lofty
बृहन्तम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबृहन्त्- (प्रातिपदिक)