HomeRig VedaMandala 1Sukta 92Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.92

Rishi: Gautama (Gotamas)
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अतारिष्म तमसस्पारमस्योषा उच्छन्ती वयुना कृणोति । श्रिये छन्दो न स्मयते विभाती सुप्रतीका सौमनसायाजीगः ॥

अता॑रिष्म॒ तम॑सस्पा॒रम॒स्योषा उ॒च्छन्ती॑ व॒युना॑ कृणोति । श्रि॒ये छन्दो॒ न स्म॑यते विभा॒ती सु॒प्रती॑का सौमन॒साया॑जीगः ॥

átāriṣma támasaḥ pā́ram asyóṣā́ ucchántī vayúnā kṛṇoti | śríye chándo ná smayate vibhātī́ su-prátīkā saumanasā́ya ajīgari ||

We have crossed beyond this darkness; Dawn rising creates the right workings. Shining, she smiles like a rhythm for beauty; fair-faced, she has awakened us into a gladness of the soul.

अता॑रिष्म । तम॑सः । पा॒रम् । अ॒स्य । उ॒षाः । उ॒च्छन्ती॑ । व॒युना॑ । कृ॒णो॒ति॒ । श्रि॒ये । छन्दः॑ । न । स्म॒य॒ते॒ । वि॒ऽभा॒ती । सु॒ऽप्रती॑का । सौ॒म॒न॒साय॑ । अ॒जी॒ग॒रिति॑ ॥अतारिष्म । तमसः । पारम् । अस्य । उषाः । उच्छन्ती । वयुना । कृणोति । श्रिये । छन्दः । न । स्मयते । विभाती । सुप्रतीका । सौमनसाय । अजीगरिति ॥atāriṣma | tamasaḥ | pāram | asya | uṣāḥ | ucchantī | vayunā | kṛṇoti | śriye | chandaḥ | na | smayate | vi-bhātī | su-pratīkā | saumanasāya | ajīgariti

अतारिष्मwe have crossed
अतारिष्म:
Kartā (अहम्-वयम् निहितः)
TypeVerb
Root√तॄ (तरणे) / तॄ-धातु
तमसःof/from darkness
तमसः:
Apādāna (यतः)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
पारम्the farther shore / the end
पारम्:
Karma (प्राप्य-लक्ष्य)
TypeNoun
Rootपार (प्रातिपदिक)
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उषाःDawn (Uṣas)
उषाः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
उच्छन्तीshining forth / dawning
उच्छन्ती:
Kartā (उषसः विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Root√वस्/उष्? (उच्छ- < √वस्/√उष्; ‘to shine, dawn’) / प्रातिपदिक: उच्छन्ती (वर्तमान-कृदन्त)
वयुनाby means of (her) orderly workings / wise devices
वयुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवयुन (प्रातिपदिक)
कृणोतिmakes / fashions
कृणोति:
Kriyā (उषाः कर्ता)
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
श्रियेfor splendor / for prosperity
श्रिये:
Sampradāna (अर्थे/लाभाय)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
छन्दःa meter / hymn
छन्दः:
Kartā (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
like / as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
स्मयतेsmiles
स्मयते:
Kriyā
TypeVerb
Root√स्मि (स्मये)
विभातीshines forth
विभाती:
Kriyā
TypeVerb
Root√भा (दीप्तौ) + वि-
सुप्रतीकाhaving a fair/beautiful appearance
सुप्रतीका:
Kartā (उषसः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + प्रतीक (प्रातिपदिक)
सौमनसायfor gladness / good cheer
सौमनसाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसौमनस (प्रातिपदिक)
अजीगःhas sung / has chanted (praise)
अजीगः:
Kriyā (स्तुत्यर्थक)
TypeVerb
Root√गै/√गी (गायने/स्तुतौ) with reduplication (अजीगः)