HomeRig VedaMandala 1Sukta 92Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.92

Rishi: Gautama (Gotamas)
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (probable)

प्रत्यर्ची रुशदस्या अदर्शि वि तिष्ठते बाधते कृष्णमभ्वम् । स्वरुं न पेशो विदथेष्वञ्जञ्चित्रं दिवो दुहिता भानुमश्रेत् ॥

प्रत्य॒र्ची रुश॑दस्या अदर्शि॒ वि ति॑ष्ठते॒ बाध॑ते कृ॒ष्णमभ्व॑म् । स्वरुं॒ न पेशो॑ वि॒दथे॑ष्व॒ञ्जञ्चि॒त्रं दि॒वो दु॑हि॒ता भा॒नुम॑श्रेत् ॥

práty arcī́ rúśad asyā adarśi ví tiṣṭhate bā́dhate kṛ́ṣṇam ábhvam | svárum ná péśo vidátheṣv añján citráṃ divó duhitā́ bhā́num aśret ||

Her answering flame, shining, is seen; she stands forth and drives away the black vastness. Like a well-fashioned form she anoints her beauty in the gatherings; the Daughter of Heaven has reached to the marvellous radiance.

प्रति॑ । अ॒र्चिः । रुश॑त् । अ॒स्याः॒ । अ॒द॒र्शि॒ । वि । ति॒ष्ठ॒ते॒ । बाध॑ते । कृ॒ष्णम् । अभ्व॑म् । स्वरु॑म् । न । पेशः॑ । वि॒दथे॑षु । अ॒ञ्जन् । चि॒त्रम् । दि॒वः । दु॒हि॒ता । भा॒नुम् । अ॒श्रे॒त् ॥प्रति । अर्चिः । रुशत् । अस्याः । अदर्शि । वि । तिष्ठते । बाधते । कृष्णम् । अभ्वम् । स्वरुम् । न । पेशः । विदथेषु । अञ्जन् । चित्रम् । दिवः । दुहिता । भानुम् । अश्रेत् ॥prati | arciḥ | ruśat | asyāḥ | adarśi | vi | tiṣṭhate | bādhate | kṛṣṇam | abhvam | svarum | na | peśaḥ | vidatheṣu | añjan | citram | divaḥ | duhitā | bhānum | aśret

प्रतिtowards, in response
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (upasarga/avyaya)
अर्चीthe flame, ray
अर्ची:
Kartā
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक)
रुशत्shining, bright
रुशत्:
Kartā (as qualifier)
TypeAdjective
Rootरुश् (धातु) → रुशत् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
अस्याof her
अस्या:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अदर्शिwas seen, appeared
अदर्शि:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) — aorist passive
विapart, forth, widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/avyaya)
तिष्ठतेstands, takes her stand
तिष्ठते:
Kartā
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
बाधतेdrives away, repels
बाधते:
Kartā
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
कृष्णम्the black (darkness)
कृष्णम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
अभ्वम्the vast/monstrous (gloom), the great darkness
अभ्वम्:
Karma (apposition to कृष्णम्)
TypeNoun/Adjective (substantive)
Rootअभ्व (प्रातिपदिक)
स्वरुम्a stake/pole; (here) a fixed support/peg
स्वरुम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वरु (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
पेशःform, ornamented appearance, beauty
पेशः:
Karma
TypeNoun
Rootपेशस् (प्रातिपदिक)
विforth, distinctly
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/avyaya)
विदथेषुin the assemblies/rites
विदथेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक)
अञ्जन्adorning, anointing
अञ्जन्:
Kartā (as qualifier)
TypeParticiple
Rootअञ्ज् (धातु) → अञ्जन् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
चित्रम्bright, variegated, wondrous
चित्रम्:
Karma (as qualifier)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
दुहिताdaughter
दुहिता:
Kartā
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
भानुम्light, radiance
भानुम्:
Karma
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
अश्रेत्has resorted to / has reached / has leaned upon
अश्रेत्:
TypeVerb
Rootश्रि (धातु) — aorist