HomeRig VedaMandala 1Sukta 92Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.92

Rishi: Gautama (Gotamas)
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अर्चन्ति नारीरपसो न विष्टिभिः समानेन योजनेना परावतः । इषं वहन्तीः सुकृते सुदानवे विश्वेदह यजमानाय सुन्वते ॥

अर्च॑न्ति॒ नारी॑र॒पसो॒ न वि॒ष्टिभि॑: समा॒नेन॒ योज॑ने॒ना प॑रा॒वत॑: । इषं॒ वह॑न्तीः सु॒कृते॑ सु॒दान॑वे॒ विश्वेदह॒ यज॑मानाय सुन्व॒ते ॥

árcanti nā́rīr apáso ná viṣṭíbhíḥ samānéna yójanenā́ parāvátaḥ | íṣaṃ váhantīḥ sukṛ́te sudā́nave víśved áha yájamānāya sunvaté ||

The radiant women chant forth, like active workers with their companies, coming from the far beyond by one common yoking. They bear the impulsion of increase for the well-doer, the good-giver—yes, all this for the sacrificer who presses the delight.

अर्च॑न्ति । नारीः॑ । अ॒पसः॑ । न । वि॒ष्टिऽभिः॑ । स॒मा॒नेन॑ । योज॑नेन । आ । प॒रा॒ऽवतः॑ । इष॒म् । वह॑न्तीः । सु॒ऽकृते॑ । सु॒ऽदान॑वे । विश्वा॑ । इत् । अह॑ । यज॑मानाय । सु॒न्व॒ते ॥अर्चन्ति । नारीः । अपसः । न । विष्टिभिः । समानेन । योजनेन । आ । परावतः । इषम् । वहन्तीः । सुकृते । सुदानवे । विश्वा । इत् । अह । यजमानाय । सुन्वते ॥arcanti | nārīḥ | apasaḥ | na | viṣṭi-bhiḥ | samānena | yojanena | ā | parāvataḥ | iṣam | vahantīḥ | su-kṛte | su-dānave | viśvā | it | aha | yajamānāya | sunvate

अर्चन्तिthey praise / sing
अर्चन्ति:
क्रिया (मुख्य क्रियापद)
TypeVerb
Rootअर्च् (अर्चति)
नारीःwomen (maidens)
नारीः:
कर्म
TypeNoun
Rootनारी (स्त्री)
अपसःworks / labors
अपसः:
उपमान (न-उपमा) / कर्म-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअपस् (नपुंसक; ‘कार्य/कर्म’, ‘जल’ इत्यादि)
like
:
सम्बन्ध (उपमा सूचक)
TypeIndeclinable
Root
विष्टिभिःwith the clans / with the groups
विष्टिभिः:
करण
TypeNoun
Rootविष्टि (स्त्री; ‘समूह/जनसमूह/कुल’)
समानेनwith the same
समानेन:
विशेषण (योजनेन इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसमाना (विशेषण)
योजनेनby the same yoking / by the same course
योजनेन:
करण
TypeNoun
Rootयोजन (नपुंसक; ‘योजन/युग्मन/यात्रा-प्रयाण’)
towards, hither
:
क्रिया-विशेषक
TypeIndeclinable
Root
परावतःfrom afar
परावतः:
अपादान
TypeIndeclinable
Rootपरावत् (अव्यय/नाम; ‘दूरदेश/परदेश’)
इषम्refreshment / nourishment
इषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइष् (स्त्री; ‘इष्टि/पोषण/बल/आहार’)
वहन्तीःbearing, carrying
वहन्तीः:
कर्तृ-विशेषण (नारीः इत्यस्य)
TypeParticiple (Adjective)
Rootवह् (धातु) → वहन्ती (वर्तमान-कृदन्त)
सुकृतेfor good deed / for merit
सुकृते:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसुकृत (नपुंसक; ‘सत्कर्म/पुण्यकर्म’)
सुदानवेfor the generous giver
सुदानवे:
सम्प्रदान
TypeNoun (epithet)
Rootसुदानु (पुं; ‘उदार-दाता’)
विश्वेall (the gods)
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व)
इदहhere indeed / just here
इदह:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइद् + अह (निपात-समुच्चय)
यजमानायto the sacrificer
यजमानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयजमान (पुं; ‘यज्ञकर्ता’)
सुन्वतेto the pressing (Soma) one
सुन्वते:
विशेषण (यजमानाय इत्यस्य)
TypeParticiple (Adjective)
Rootसु (धातु ‘सोमं सुनोति’) → सुन्वत् (वर्तमान-कृदन्त)