Mantra 15
Sukta 1.92
Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
युक्ष्वा हि वाजिनीवत्यश्वाँ अद्यारुणाँ उषः । अथा नो विश्वा सौभगान्या वह ॥
Samhita Patha (IAST)
यु॒क्ष्वा हि वा॑जिनीव॒त्यश्वाँ॑ अ॒द्यारु॒णाँ उ॑षः । अथा॑ नो॒ विश्वा॒ सौभ॑गा॒न्या व॑ह ॥
Transliteration
yukṣvā́ hí vājinī-vaty áśvām̐ adyā́ruṇā́n uṣaḥ | áthā no víśvā saúbhagā́ny ā́ vaha ||
Translation
Yoke today thy ruddy horses, O Dawn of plenitudes of force; then bring to us all felicities—every fortunate power of becoming.
Padapatha (Word Analysis)
यु॒क्ष्व । हि । वा॒जि॒नी॒ऽव॒ति॒ । अश्वा॑न् । अ॒द्य । अ॒रु॒णान् । उ॒षः॒ । अथ॑ । नः॒ । विश्वा॑ । सौभ॑गानि । आ । व॒ह॒ ॥युक्ष्व । हि । वाजिनीवति । अश्वान् । अद्य । अरुणान् । उषः । अथ । नः । विश्वा । सौभगानि । आ । वह ॥yukṣva | hi | vājinī-vati | aśvān | adya | aruṇān | uṣaḥ | atha | naḥ | viśvā | saubhagāni | ā | vaha
Word by Word
युक्ष्वyoke! harness!
युक्ष्व:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु) ‘योजने’
हिfor, indeed
हि:
(सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात) अव्यय
वाजिनीवतिO mighty/possessing steeds (O Uṣas)
वाजिनीवति:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative) / Epithet
Rootवाजिनीवत् (प्रातिपदिक) < वाजिन् ‘वेगवान्/बलवान्’
अश्वान्horses
अश्वान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
अद्यtoday, now
अद्य:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
अरुणान्ruddy, tawny
अरुणान्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअरुण (प्रातिपदिक)
उषःO Dawn (Uṣas)
उषः:
सम्बोधन
TypeNoun (deity)
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
अथthen, thereafter
अथ:
(सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (स्वामि/सम्बन्धी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective/Substantive
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
सौभगानिgood fortunes, prosperities
सौभगानि:
कर्म
TypeNoun
Rootसौभग (प्रातिपदिक) < सु-भग ‘good fortune’
आhither, towards (us)
आ:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वहcarry/bring!
वह:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवह् (धातु) ‘प्रापणे/वहने’