HomeRig VedaMandala 1Sukta 92Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 1.92

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.92)
Devata: Uṣas (Dawn) in relation to Sūrya (Sun)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)

पशून्न चित्रा सुभगा प्रथाना सिन्धुर्न क्षोद उर्विया व्यश्वैत् । अमिनती दैव्यानि व्रतानि सूर्यस्य चेति रश्मिभिर्दृशाना ॥

प॒शून्न चि॒त्रा सु॒भगा॑ प्रथा॒ना सिन्धु॒र्न क्षोद॑ उर्वि॒या व्य॑श्वैत् । अमि॑नती॒ दैव्या॑नि व्र॒तानि॒ सूर्य॑स्य चेति र॒श्मिभि॑र्दृशा॒ना ॥

paśū́n na citrā́ su-bhágā prathānā́ síndhur na kṣóda urviyā́ ví aśvait | áminatī daivyā́ni vratā́ni sū́ryasya ceti raśmí-bhir dṛśānā́ ||

Like a herder of the rays, the many-colored, fortunate Dawn widens; like a river in flood she surges through the vast. She does not violate the divine laws; seen in the Sun’s beams, she moves forward in harmony with the Truth.

प॒शून् । न । चि॒त्रा । सु॒ऽभगा॑ । प्र॒था॒ना । सिन्धुः॑ । न । क्षोदः॑ । उ॒र्वि॒या । वि । अ॒श्वै॒त् । अमि॑नती । दैव्या॑नि । व्र॒तानि॑ । सूर्य॑स्य । चे॒ति॒ । र॒श्मिऽभिः॑ । दृ॒शा॒ना ॥पशून् । न । चित्रा । सुभगा । प्रथाना । सिन्धुः । न । क्षोदः । उर्विया । वि । अश्वैत् । अमिनती । दैव्यानि । व्रतानि । सूर्यस्य । चेति । रश्मिभिः । दृशाना ॥paśūn | na | citrā | su-bhagā | prathānā | sindhuḥ | na | kṣodaḥ | urviyā | vi | aśvait | aminatī | daivyāni | vratāni | sūryasya | ceti | raśmi-bhiḥ | dṛśānā

पशून्cattle, beasts
पशून्:
कर्म
TypeNoun
Rootपशु-
like/as (comparative particle here)
:
TypeIndeclinable
Root
चित्राbright, variegated
चित्रा:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootचित्र-
सुभगाfortunate, auspicious
सुभगा:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसु-भग- (सुभग-)
प्रथानाspreading forth, expanding
प्रथाना:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootप्रथ- (प्रथाना < प्रथमान/प्रथाना) अथवा प्रथ- + आन (कृदन्त)
सिन्धुःriver, stream
सिन्धुः:
उपमान (तुलना-आधार) / कर्तृ (उपमेयस्य विशेषण-रूपेण)
TypeNoun
Rootसिन्धु-
like/as
:
TypeIndeclinable
Root
क्षोदःsurge, agitation, rushing
क्षोदः:
उपमान
TypeNoun
Rootक्षोद-
उर्वियाwith broadness, widely
उर्विया:
करण
TypeNoun
Rootउर्वी-
व्यश्वैत्expanded, swelled forth
व्यश्वैत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्वि (श्वयति/श्वायति) / वैदिक: √श्वि ‘to swell, grow, expand, shine’
अमिनतीnot harming, not diminishing
अमिनती:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival) / Verb-form
Root√मन्/मि (वैदिक √मि/√मन् ‘to diminish, injure’) + अ- (निषेध) → अमिनत्/अमिनती
दैव्यानिdivine
दैव्यानि:
कर्म
TypeAdjective
Rootदैव्य-
व्रतानिvows, ordinances, fixed laws
व्रतानि:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत-
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य-
चेतिis seen/appears, becomes manifest
चेति:
क्रिया
TypeVerb
Root√चित् (केतयति/चेतति ‘to perceive, appear, be visible’)
रश्मिभिःwith rays
रश्मिभिः:
करण
TypeNoun
Rootरश्मि-
दृशानाbeing seen, visible
दृशाना:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√दृश् + आन (कृदन्त; ‘being seen/seeing’)