HomeRig VedaMandala 1Sukta 92Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.92

Rishi: Gotamas
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (probable)

पुनःपुनर्जायमाना पुराणी समानं वर्णमभि शुम्भमाना । श्वघ्नीव कृत्नुर्विज आमिनाना मर्तस्य देवी जरयन्त्यायुः ॥

पुन॑:पुन॒र्जाय॑माना पुरा॒णी स॑मा॒नं वर्ण॑म॒भि शुम्भ॑माना । श्व॒घ्नीव॑ कृ॒त्नुर्विज॑ आमिना॒ना मर्त॑स्य दे॒वी ज॒रय॒न्त्यायु॑: ॥

púnaḥ-punaḥ jā́yamānā purāṇī́ samānáṃ várṇam abhí śúmbhamānā | śvaghnī́va kṛ́tnur víja ā́minānā mártasya devī́ jarayanty ā́yuḥ ||

Again and again she is born, the ancient one, adorning herself with the same beauty. Like one who drives away the devourer, she breaks the hostile partitions; the goddess lengthens the mortal’s life—by renewing the light of consciousness.

पुनः॑ऽपुनः । जाय॑माना । पु॒रा॒णी । स॒मा॒नम् । वर्ण॑म् । अ॒भि । शुम्भ॑माना । श्व॒घ्नीऽइ॑व । कृ॒त्नुः । विजः॑ । आ॒ऽमि॒ना॒ना । मर्त॑स्य । दे॒वी । ज॒रय॑न्ती । आयुः॑ ॥पुनःपुनः । जायमाना । पुराणी । समानम् । वर्णम् । अभि । शुम्भमाना । श्वघ्नीइव । कृत्नुः । विजः । आमिनाना । मर्तस्य । देवी । जरयन्ती । आयुः ॥punaḥ-punaḥ | jāyamānā | purāṇī | samānam | varṇam | abhi | śumbhamānā | śvaghnī-iva | kṛtnuḥ | vijaḥ | āminānā | martasya | devī | jarayantī | āyuḥ

पुनःagain
पुनः:
Adhikaraṇa (काल/आवृत्त्यधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (avyaya-prātipadika)
पुनःagain
पुनः:
Adhikaraṇa (काल/आवृत्त्यधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (avyaya-prātipadika)
पुनःagain
पुनः:
Adhikaraṇa (काल/आवृत्त्यधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (avyaya-prātipadika)
जायमानाbeing born, arising
जायमाना:
Kartā (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√जन् (जायते) / जन्
पुराणीancient, primeval
पुराणी:
Kartā (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपुराण (prātipadika)
समानम्the same
समानम्:
Karma (कर्म-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसमान (prātipadika)
वर्णम्color, appearance
वर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्ण (prātipadika)
अभिtowards, upon
अभि:
(क्रियाविशेषणम्/उपसर्गः)
TypeIndeclinable
Rootअभि (upasarga/avyaya)
शुम्भमानाadorning herself, shining
शुम्भमाना:
Kartā (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√शुभ् (शोभते/शुम्भते) / शुभ्
श्वघ्नीa wolf-slayer (or dog-slayer), destroyer
श्वघ्नी:
Kartā (उपमानरूपेण कर्तृ-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootश्वघ्नी (prātipadika)
इवlike
इव:
(उपमान-सूचकः)
TypeIndeclinable
Rootइव (avyaya)
कृत्नुःcutter, hewer; one who cuts down
कृत्नुः:
Kartā (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootकृत्नु (prātipadika)
विजाःswift one / bird-like (epithet)
विजाः:
Kartā (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeNoun
Rootविज्/विज (prātipadika; ‘विज्’ = पक्षी/वेगवान् इत्यादि; RV-प्रयोगः)
आमिनानाdamaging, diminishing, harming
आमिनाना:
Kartā (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√मि (मिनोति) / मि
मर्तस्यof the mortal
मर्तस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootमर्त (prātipadika)
देवीthe goddess (Uṣas)
देवी:
Kartā
TypeNoun
Rootदेवी (prātipadika; देव-स्त्री)
जरयन्तीmaking (it) grow old, wearing away
जरयन्ती:
Kartā (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√जॄ/जर् (जरयति) / जॄ
आयुःlife, lifespan
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस् (prātipadika)