HomeRig VedaMandala 1Sukta 89Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.89

Rishi: Ghoṣā Kāksīvatī? (traditional attributions for RV 1.89 vary; requires confirmation by Anukramaṇī for precise rishi)
Devata: Pūṣan (primary in this verse)
Chandas: Jagatī (common for RV 1.89; verify exact metrical count)

तमीशानं जगतस्तस्थुषस्पतिं धियंजिन्वमवसे हूमहे वयम् । पूषा नो यथा वेदसामसद्वृधे रक्षिता पायुरदब्धः स्वस्तये ॥

तमीशा॑नं॒ जग॑तस्त॒स्थुष॒स्पतिं॑ धियंजि॒न्वमव॑से हूमहे व॒यम् । पू॒षा नो॒ यथा॒ वेद॑सा॒मस॑द्वृ॒धे र॑क्षि॒ता पा॒युरद॑ब्धः स्व॒स्तये॑ ॥

tám ī́śānaṃ jágatas tasthúṣas pátiṃ dhiyáṃ-jinvám aváse hūmahe vayám | pūṣā́ no yáthā véda-sām ásad vṛdhé rakṣitā́ pāyúr ádabdhaḥ svastáye ||

Him, the sovereign of all that moves and stands, the lord, who quickens the vision-thought, we call for help. May Pūṣan be for us—so that we may increase—an awakener of right knowledge, a protector and guardian, unfailing, for our well-being.

तम् । ईशा॑नम् । जग॑तः । त॒स्थुषः॑ । पति॑म् । धि॒य॒म्ऽजि॒न्वम् । अव॑से । हू॒म॒हे॒ । व॒यम् । पू॒षा । नः॒ । यथा॑ । वेद॑सम् । अस॑त् । वृ॒धे । र॒क्षि॒ता । पा॒युः । अद॑ब्धः । स्व॒स्तये॑ ॥तम् । ईशानम् । जगतः । तस्थुषः । पतिम् । धियम्जिन्वम् । अवसे । हूमहे । वयम् । पूषा । नः । यथा । वेदसम् । असत् । वृधे । रक्षिता । पायुः । अदब्धः । स्वस्तये ॥tam | īśānam | jagataḥ | tasthuṣaḥ | patim | dhiyam-jinvam | avase | hūmahe | vayam | pūṣā | naḥ | yathā | vedasam | asat | vṛdhe | rakṣitā | pāyuḥ | adabdhaḥ | svastaye

तम्him / that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईशानम्ruling, sovereign
ईशानम्:
कर्म
TypeAdjective (participle-like)
Rootईशान (प्रातिपदिक; √ईश् ‘to rule’)
जगतःof the moving world
जगतः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
तस्थुषःof the standing (things)
तस्थुषः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun/Adjective (participle)
Rootतस्थुस् (प्रातिपदिक; perf. part. of √स्था ‘to stand’)
पतिम्lord
पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
धियम्thought, prayer, insight
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक)
जिन्वम्impelling / quickening
जिन्वम्:
कर्म-विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√जिव्/√जिन्व् (Vedic; ‘to quicken, impel, gladden’)
अवसेfor help, for aid
अवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
हूमहेwe invoke
हूमहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (Vedic √हू; ‘to call, invoke’)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun (deity name)
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (context: ‘our/for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यथाas, so that
यथा:
सम्बन्ध (manner/comparison)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
वेदसाwith knowledge / with wisdom
वेदसा:
करण
TypeNoun
Rootवेदस् (प्रातिपदिक)
अमसत्may he help / he helped
अमसत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√अम् (Vedic; ‘to help, favor’)
वृधेfor increase, for prosperity
वृधे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवृध् (प्रातिपदिक from √वृध् ‘to grow’)
रक्षिताprotector
रक्षिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरक्षितृ (प्रातिपदिक; agent noun from √रक्ष् ‘to protect’)
पायुःguardian
पायुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपायु (प्रातिपदिक; from √पा ‘to protect’)
अदब्धःuninjured, unassailable, not to be deceived
अदब्धः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअ-दब्ध (प्रातिपदिक; neg. of dabdha from √दभ् ‘to harm/deceive’)
स्वस्तयेfor well-being, for welfare
स्वस्तये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक)