HomeRig VedaMandala 1Sukta 87Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.87

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional for RV 1.87)
Devata: Marutaḥ
Chandas: Jagatī (probable; RV 1.87 shows Jagatī/Triṣṭubh mixture, opening often Jagatī-like length)

प्रत्वक्षसः प्रतवसो विरप्शिनोऽनानता अविथुरा ऋजीषिणः । जुष्टतमासो नृतमासो अञ्जिभिर्व्यानज्रे के चिदुस्रा इव स्तृभिः ॥

प्रत्व॑क्षस॒: प्रत॑वसो विर॒प्शिनोऽना॑नता॒ अवि॑थुरा ऋजी॒षिण॑: । जुष्ट॑तमासो॒ नृत॑मासो अ॒ञ्जिभि॒र्व्या॑नज्रे॒ के चि॑दु॒स्रा इ॑व॒ स्तृभि॑: ॥

prátvakṣasaḥ prátavaso virapśíno'nā́natā avíthurā ṛjīṣíṇaḥ | júṣṭatamāso nṛ́tamāso añjíbhir vyā́najre ké cid usrā́ iva stṛ́bhiḥ ||

Forward in force, forward in puissance, wide-working and unbending, unshaken, straight-driving—most gladly welcomed, most manly—some of you have spread out with your radiances like bright dawns with their rays.

प्रऽत्व॑क्षसः । प्रऽत॑वसः । वि॒ऽर॒प्शिनः॑ । अना॑नताः । अवि॑थुराः । ऋ॒जी॒षिणः॑ । जुष्ट॑ऽतमासः । नृऽत॑मासः । अ॒ञ्जिऽभिः॑ । वि । आ॒न॒ज्रे॒ । के । चि॒त् । उ॒स्राइ॑व॒ स्तृभिः॑ ॥प्रत्वक्षसः । प्रतवसः । विरप्शिनः । अनानताः । अविथुराः । ऋजीषिणः । जुष्टतमासः । नृतमासः । अञ्जिभिः । वि । आनज्रे । के । चित् । उस्राइव स्तृभिः ॥pra-tvakṣasaḥ | pra-tavasaḥ | vi-rapśinaḥ | anānatāḥ | avithurāḥ | ṛjīṣ iṇaḥ | juṣṭa-tamāsaḥ | nṛ-tamāsaḥ | añji-bhiḥ | vi | ānajre | ke | cit | usrāivastṛbhiḥ

प्रत्वक्षसःstrong-bodied, vigorous
प्रत्वक्षसः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्र-त्वक्षस् (प्रातिपदिक; त्वक्षस् < √त्वक्ष् ‘to be strong/firm, to fashion’)
प्रतवसःvery mighty
प्रतवसः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्र-तवस् (प्रातिपदिक; तवस् ‘strength, might’)
विरप्शिनःswift/skillful (in action)
विरप्शिनः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवि-रप्शिन् (प्रातिपदिक; रप्शिन् ‘active/skillful, swift-handed’)
अनानताःunbent, unbowed
अनानताः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअन्-आनत (कृदन्त; न-आनत ‘not bent’; from √नम् ‘to bend’ with neg. अ-)
अविथुराःunshaken, steadfast
अविथुराः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअ-वि-थुर (प्रातिपदिक; थुर ‘shaking, unsteady’ with neg. अ-)
ऋजीषिणःstraight-weaponed / spear-bearing
ऋजीषिणः:
Kartā
TypeAdjective
Rootऋजीषिन् (प्रातिपदिक; ‘with straight/bright spear/weapon’; RV epithet, connected with ऋजि ‘straight’)
जुष्टतमासःmost pleasing, most favored
जुष्टतमासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootजुष्टतम (कृदन्त/विशेषण; जुष्ट ‘pleasing, favored’ < √जुष् ‘to enjoy, favor’ + तमप्)
नृततमासःmost heroic / most manly
नृततमासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootनृततम (प्रातिपदिक; नृत ‘dance/heroic play’ + तमप्; RV: ‘most manly/most heroic’)
अञ्जिभिःwith adornments/ointments
अञ्जिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअञ्जि (प्रातिपदिक; ‘ointment/paint; adornment’; related to √अञ्ज् ‘to anoint’)
व्यानज्रेthey have adorned/anointed
व्यानज्रे:
Kartā
TypeVerb
Rootवि-आ-√नज् (धातु ‘to smear/anoint, to adorn’; RV)
केsome (who)
के:
Kartā
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
उस्राःruddy ones / (like) cows
उस्राः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootउसर (प्रातिपदिक; ‘dawn-colored; ruddy’; also ‘cows’ in RV usage)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (उपमा-अव्यय)
स्तृभिःwith coverings/layers (spreads)
स्तृभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्तृ (प्रातिपदिक; ‘layer/covering; spread’; RV)