Mantra 8
Sukta 1.86
Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional)
Devata: Marutaḥ (addressed as naraḥ, satyaśavasaḥ)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
शशमानस्य वा नरः स्वेदस्य सत्यशवसः । विदा कामस्य वेनतः ॥
Samhita Patha (IAST)
श॒श॒मा॒नस्य॑ वा नर॒: स्वेद॑स्य सत्यशवसः । वि॒दा काम॑स्य॒ वेन॑तः ॥
Transliteration
śaśamānáasya vā naraḥ svédasya satyaśavasaḥ | vidā́ kā́masya vénataḥ ||
Translation
O heroic ones of true strength, whether for the toiler who labours in his own heat, or for the seeker of delight—may he win by your knowledge the desired fulfilment.
Padapatha (Word Analysis)
श॒श॒मा॒नस्य॑ । वा॒ । न॒रः॒ । स्वेद॑स्य । स॒त्य॒ऽश॒व॒सः॒ । वि॒द । काम॑स्य । वेन॑तः ॥शशमानस्य । वा । नरः । स्वेदस्य । सत्यशवसः । विद । कामस्य । वेनतः ॥śaśamānasya | vā | naraḥ | svedasya | satya-śavasaḥ | vida | kāmasya | venataḥ
Word by Word
शशमानस्यof the striving/active (one)
शशमानस्य:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypeAdjective/Participle
Rootशशमान (√शम्/√शम ‘to toil, exert; be active’, kṛdanta: शशमान-)
वाor/indeed
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
नरःmen, heroes
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर
स्वेदस्यof sweat; of exertion
स्वेदस्य:
सम्बन्ध (genitival)
TypeNoun
Rootस्वेद
सत्यशवसः(you) of true strength
सत्यशवसः:
कर्तृ (as qualifier of subject)
TypeAdjective (epithet)
Rootसत्य-शवस् (तत्पुरुष/बहुव्रीहि: ‘true/real strength’)
विदाknow/find!
विदा:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् ‘to know, find’
कामस्यof desire, of wish
कामस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootकाम
वेनतःof the seeker/desirer
वेनतः:
सम्बन्ध (genitival)
TypeNoun/Adjective
Rootवेनत्/वेन (from √वन्/√वे ‘to desire, seek, love’; ‘seeker/lover’)