Mantra 3
Sukta 1.86
Rishi: Gotama Rāhūgaṇa
Devata: Marutās
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
उत वा यस्य वाजिनोऽनु विप्रमतक्षत । स गन्ता गोमति व्रजे ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒त वा॒ यस्य॑ वा॒जिनोऽनु॒ विप्र॒मत॑क्षत । स गन्ता॒ गोम॑ति व्र॒जे ॥
Transliteration
utá vā yásya vājíno ’nú vípram átakṣata | sá gantā́ gómati vrajé ||
Translation
Or he whose strong ones fashion the seer onward—he comes to the pen rich in cows, to the enclosure of luminous gains.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒त । वा॒ । यस्य॑ । वा॒जिनः॑ । अनु॑ । विप्र॑म् । अत॑क्षत । सः । गन्ता॑ । गोऽम॑ति । व्र॒जे ॥उत । वा । यस्य । वाजिनः । अनु । विप्रम् । अतक्षत । सः । गन्ता । गोमति । व्रजे ॥uta | vā | yasya | vājinaḥ | anu | vipram | atakṣata | saḥ | gantā | go--mati | vraje
Word by Word
उतand, also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
वाजिनःthe prize-winning/strong (ones), racers
वाजिनः:
कर्तृ (of the following verbal idea ‘fashion/prepare’)
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक) < वाज (strength, prize, speed)
अनुafter, along
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
विप्रम्the inspired poet/seer
विप्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
अतक्षतthey fashioned, they hewed/formed
अतक्षत:
क्रिया
TypeVerb
Rootतक्ष् (धातु)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गन्ताthe goer/arriver, the one who comes
गन्ता:
कर्तृ
TypeVerbal noun (agent) / Noun
Rootगम् (धातु) → गन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
गोमतिin the cattle-rich (place)
गोमति:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootगोमत् (प्रातिपदिक) < गो + मतुप्
व्रजेin the enclosure/pen, in the fold
व्रजे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्रज (प्रातिपदिक)