HomeRig VedaMandala 1Sukta 83Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.83

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa (traditionally for RV 1.83)
Devata: Indra (with Angirasa/Vala mythic background)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verse-level verification recommended)

आदङ्गिराः प्रथमं दधिरे वय इद्धाग्नयः शम्या ये सुकृत्यया । सर्वं पणेः समविन्दन्त भोजनमश्वावन्तं गोमन्तमा पशुं नरः ॥

आदङ्गि॑राः प्रथ॒मं द॑धिरे॒ वय॑ इ॒द्धाग्न॑य॒: शम्या॒ ये सु॑कृ॒त्यया॑ । सर्वं॑ प॒णेः सम॑विन्दन्त॒ भोज॑न॒मश्वा॑वन्तं॒ गोम॑न्त॒मा प॒शुं नर॑: ॥

ād aṅgirā́ḥ prathamáṁ dadhire váya iddhā́gnayaḥ śamyā́ ye su-kṛtyáyā | sárvaṁ paṇéḥ sám avindanta bhójanam aśvā́vantaṁ gómantam ā́ paśúṁ náraḥ ||

Then the Angirases first established the plenitude of life; kindled fires they were, who by right skill of working. They won from the Pani the whole enjoyment—rich in horses, rich in rays of light, and the increase of the herds for the human seeker.

आत् । अङ्गि॑राः । प्र॒थ॒मम् । द॒धि॒रे॒ । वयः॑ । इ॒द्धऽअ॑ग्नयः । शम्या॑ । ये । सु॒ऽकृ॒त्यया॑ । सर्व॑म् । प॒णेः । सम् । अ॒वि॒न्द॒न्त॒ । भोज॑नम् । अश्व॑ऽवन्तम् । गोऽम॑न्तम् । आ । प॒शुम् । नरः॑ ॥आत् । अङ्गिराः । प्रथमम् । दधिरे । वयः । इद्धअग्नयः । शम्या । ये । सुकृत्यया । सर्वम् । पणेः । सम् । अविन्दन्त । भोजनम् । अश्ववन्तम् । गोमन्तम् । आ । पशुम् । नरः ॥āt | aṅgirāḥ | prathamam | dadhire | vayaḥ | iddha-agnayaḥ | śamyā | ye | su-kṛtyayā | sarvam | paṇeḥ | sam | avindanta | bhojanam | aśva-vantam | go--mantam | ā | paśum | naraḥ

आत्then, thereupon
आत्:
TypeIndeclinable
Rootआत् (निपात; *ad* ‘to/then’ > Vedic particle)
अङ्गिराःthe Aṅgirases (seers)
अङ्गिराः:
Kartā
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
प्रथमम्first(ly)
प्रथमम्:
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
दधिरेthey placed/established
दधिरे:
TypeVerb
Rootधा (धातु)
वयःvital strength, vigor
वयः:
Karma
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootध (निपात)
अग्नयःthe fires / Agnis
अग्नयः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
शम्याःthe kindling-sticks (samidh)
शम्याः:
Kartā (सहकर्तृ/समुच्चित)
TypeNoun
Rootशम्या (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुकृत्ययाby good performance (of rite), by good deed
सुकृत्यया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसुकृत्या (प्रातिपदिक; सु-कृ ‘good doing’)
सर्वम्all, the whole
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
पणेःof the Paṇi (miser/demon)
पणेः:
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अविन्दन्तthey found, they discovered
अविन्दन्त:
TypeVerb
Rootविद् (धातु) + अव (उपसर्ग)
भोजनम्booty, nourishment, enjoyment
भोजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक; √भुज्/√भुज् ‘to enjoy/consume’)
अश्वावन्तम्having horses
अश्वावन्तम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअश्वावन्त (प्रातिपदिक; अश्व + वन्त)
गोमन्तम्having cows, rich in cattle
गोमन्तम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगोमन्त (प्रातिपदिक; गो + मन्त)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
पशुम्livestock, cattle
पशुम्:
Karma
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
नरःthe men (heroes)
नरः:
Kartā
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)