HomeRig VedaMandala 1Sukta 83Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.83

Devata: Indra (hymn context), with divine Waters and the Gods collectively active

आपो न देवीरुप यन्ति होत्रियमवः पश्यन्ति विततं यथा रजः । प्राचैर्देवासः प्र णयन्ति देवयुं ब्रह्मप्रियं जोषयन्ते वरा इव ॥

आपो॒ न दे॒वीरुप॑ यन्ति हो॒त्रिय॑म॒वः प॑श्यन्ति॒ वित॑तं॒ यथा॒ रज॑: । प्रा॒चैर्दे॒वास॒: प्र ण॑यन्ति देव॒युं ब्र॑ह्म॒प्रियं॑ जोषयन्ते व॒रा इ॑व ॥

ā́po ná devī́r úpa yanti hotríyam aváḥ paśyanti ví-tataṃ yáthā rájaḥ | prācáir devā́saḥ prá nayanti deva-yúṃ bráhma-priyaṃ joṣayante varā́ iva ||

Like goddesses the waters draw near to the priest of the offering; they behold the wide-stretched field as one sees the open space. With forward-leading powers the gods guide the god-seeking one, the lover of the sacred word, and cherish him as bridegrooms cherish a chosen bride.

आपः॑ । न । दे॒वीः । उप॑ । य॒न्ति॒ । हो॒त्रिय॑म् । अ॒वः । प॒श्य॒न्ति॒ । विऽत॑तम् । यथा॑ । रजः॑ । प्रा॒चैः । दे॒वासः॑ । प्र । न॒य॒न्ति॒ । दे॒व॒ऽयुम् । ब्र॒ह्म॒ऽप्रिय॑म् । जो॒ष॒य॒न्ते॒ । व॒राःऽइ॑व ॥आपः । न । देवीः । उप । यन्ति । होत्रियम् । अवः । पश्यन्ति । विततम् । यथा । रजः । प्राचैः । देवासः । प्र । नयन्ति । देवयुम् । ब्रह्मप्रियम् । जोषयन्ते । वराःइव ॥āpaḥ | na | devīḥ | upa | yanti | hotriyam | avaḥ | paśyanti | vi-tatam | yathā | rajaḥ | prācaiḥ | devāsaḥ | pra | nayanti | deva-yum | brahma-priyam | joṣayante | varāḥ-iva

आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक ‘अप्’)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
देवीःgoddesses
देवीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (देव- प्रातिपदिक)
उपtowards, near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप
यन्तिgo, proceed
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (याति)
होत्रियम्the hotṛ-priest / that which pertains to the Hotṛ (the officiant)
होत्रियम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootहोत्रिय (होतृ-सम्बद्ध प्रातिपदिक)
अवःhelp, aid, protection
अवः:
कर्म
TypeNoun
Rootअवस्
पश्यन्तिsee, behold
पश्यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (पश्यति)
विततम्spread out, extended
विततम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective (PPP)
Rootवि-तन् (कृदन्त: वितत)
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
रजःspace, airy region; (also) dust/mist
रजः:
उपमान (तुल्योपमा)
TypeNoun
Rootरजस्
प्राचैःwith those facing east / with eastern (ones)
प्राचैः:
करण
TypeAdjective
Rootप्राञ्च् (प्राच्- प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र
णयन्तिlead, guide
णयन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootनी (णयति; causative of √नी)
देवयुम्the god-seeking / devoted (one)
देवयुम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootदेवयु (देव-यु ‘देव-इच्छु/देव-प्रिय’)
ब्रह्मप्रियम्dear to sacred speech/prayer (brahman)
ब्रह्मप्रियम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootब्रह्मप्रिय (ब्रह्मन् + प्रिय)
जोषयन्तेthey cause to enjoy/favor; they delight in
जोषयन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootजुष् (जोषयते; causative/denominative-like in Vedic usage)
वराःsuitors/choosers; excellent ones
वराः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवर
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव