HomeRig VedaMandala 1Sukta 82Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.82

Devata: Indra

सुसंदृशं त्वा वयं मघवन्वन्दिषीमहि । प्र नूनं पूर्णवन्धुरः स्तुतो याहि वशाँ अनु योजा न्विन्द्र ते हरी ॥

सु॒सं॒दृशं॑ त्वा व॒यं मघ॑वन्वन्दिषी॒महि॑ । प्र नू॒नं पू॒र्णव॑न्धुरः स्तु॒तो या॑हि॒ वशाँ॒ अनु॒ योजा॒ न्वि॑न्द्र ते॒ हरी॑ ॥

su-sandṛ́śaṃ tvā vayáṃ mághavan vandiṣīmáhi | prá nūnáṃ pūrṇávandhuraḥ stutó yāhi váśāṃ ánu yója nv indra te hárī ||

We would praise thee, O bounteous one, as fair to behold. Now, with thy chariot fully yoked, praised, come following the will that draws thee—O Indra, yoke thy two tawny steeds.

सु॒ऽस॒न्दृश॑म् । त्वा॒ । व॒यम् । मघ॑ऽवन् । व॒न्दि॒षी॒महि॑ । प्र । नू॒नम् । पू॒र्णऽव॑न्धुरः । स्तु॒तः । या॒हि॒ । वशा॑न् । अनु॑ । योज॑ । नु । इ॒न्द्र॒ । ते॒ । हरी॒ इति॑ ॥सुसन्दृशम् । त्वा । वयम् । मघवन् । वन्दिषीमहि । प्र । नूनम् । पूर्णवन्धुरः । स्तुतः । याहि । वशान् । अनु । योज । नु । इन्द्र । ते । हरी इति ॥su-sandṛśam | tvā | vayam | magha-van | vandiṣīmahi | pra | nūnam | pūrṇa-vandhuraḥ | stutaḥ | yāhi | vaśān | anu | yoja | nu | indra | te | harī iti

सु-संदृशम्well-seen, fair to behold
सु-संदृशम्:
कर्म (स्तुत्य/वन्दनीय-वस्तु के रूप में ‘त्वा’ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु- + संदृश (प्रातिपदिक; √दृश ‘to see’ से) अथवा संदृश्- (adj.)
त्वाyou (acc.)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्- सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (वयम्- सर्वनाम)
मघवन्O Bountiful one (Indra)
मघवन्:
(सम्बोधन) संबोधित देवता
TypeNoun (vocative epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्र का विशेषण ‘bountiful’)
वन्दिषीमहिwe would fain praise / we desire to salute
वन्दिषीमहि:
क्रिया (कर्तृ=वयम्, कर्म=त्वा)
TypeVerb
Root√वन्द् (वन्दते ‘to praise, salute’) + desiderative stem वन्दिष् + 1pl
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण (प्रवृत्ति/प्रेरणा)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
नूनम्now, indeed
नूनम्:
काल/निश्चय-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
पूर्ण-वन्धुरःwhose chariot is full/fully-equipped
पूर्ण-वन्धुरः:
कर्तृ (आगमन-क्रिया का कर्ता: इन्द्र)
TypeAdjective (bahuvrīhi) / Epithet
Rootपूर्ण (ppp of √पॄ ‘fill’) + वन्धुर (प्रातिपदिक ‘car, chariot-seat/box, chariot’)
स्तुतःpraised
स्तुतः:
कर्तृ (इन्द्र का विशेषण)
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√स्तु (स्तौति ‘to praise’) → स्तुत (ppp)
याहिcome, go hither
याहि:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Root√या (to go)
वशान्the cows (vashā-cows)
वशान्:
कर्म (अनु के साथ: ‘following the cows’)
TypeNoun
Rootवशा (प्रातिपदिक; ‘cow’, esp. a yielding/milch cow)
अनुafter, along
अनु:
क्रियाविशेषण (अनुगमन)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
योजyoke
योज:
क्रिया
TypeVerb
Root√युज् (to yoke, join)
नुnow, pray
नु:
उद्बोधन/अनुनय-विशेषक
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन) संबोधित देवता
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (अधिकार/स्वामित्व)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (तद्-रूप ‘ते’ = 2nd pers. gen./dat.)
हरीthe two bay steeds
हरी:
कर्म (योज ‘yoke’ का)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक; इन्द्र के दो अश्व)