HomeRig VedaMandala 1Sukta 80Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.80

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इन्द्रो वृत्रस्य तविषीं निरहन्त्सहसा सहः । महत्तदस्य पौंस्यं वृत्रं जघन्वाँ असृजदर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

इन्द्रो॑ वृ॒त्रस्य॒ तवि॑षीं॒ निर॑ह॒न्त्सह॑सा॒ सह॑: । म॒हत्तद॑स्य॒ पौंस्यं॑ वृ॒त्रं ज॑घ॒न्वाँ अ॑सृज॒दर्च॒न्ननु॑ स्व॒राज्य॑म् ॥

índro vṛtrásya táviṣīṃ nír ahan sáhasā sáhaḥ | mahát tád asya páuṃsyaṃ vṛtráṃ jaghánvān asṛ́jad ’rcann ánu sva-rā́jyam ||

Indra cast out the might of Vṛtra by might upon might. Great is that manly power of his: having slain Vṛtra he released (the pent-up streams)—shining in the wake of his self-sovereignty.

इन्द्रः॑ । वृ॒त्रस्य॑ । तवि॑षीम् । निः । अ॒ह॒न् । सह॑सा । सहः॑ । म॒हत् । तत् । अ॒स्य॒ । पौंस्य॑म् । वृ॒त्रम् । ज॒घ॒न्वा॒न् । अ॒सृ॒ज॒त् । अर्च॑न् । अनु॑ । स्व॒ऽराज्य॑म् ॥इन्द्रः । वृत्रस्य । तविषीम् । निः । अहन् । सहसा । सहः । महत् । तत् । अस्य । पौंस्यम् । वृत्रम् । जघन्वान् । असृजत् । अर्चन् । अनु । स्वराज्यम् ॥indraḥ | vṛtrasya | taviṣīm | niḥ | ahan | sahasā | sahaḥ | mahat | tat | asya | paiṃsyam | vṛtram | jaghanvān | asṛjat | arcan | anu | sva-rājyam

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वृत्रस्यof Vṛtra
वृत्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
तविषीम्might, strength
तविषीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक)
निःout, forth; completely
निः:
TypeIndeclinable
Rootनिः
अहन्slew, struck down
अहन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
सहसाwith force, by might
सहसा:
करण
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
सहः(his) force, power
सहः:
कर्तृ-विशेषण/भाववाचक
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
महत्great
महत्:
विशेषण (तत्-इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
तत्that (deed)
तत्:
कर्तृ/वाक्यविषय
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पौंस्यम्manly power, heroism
पौंस्यम्:
विशेष्य (तत्-इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपौंस्य (प्रातिपदिक)
वृत्रम्Vṛtra
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
जघन्वान्having slain
जघन्वान्:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeVerbal adjective
Rootहन् (धातु) → जघन् (परफेक्ट-आधार) + वान्
असृजत्released, let loose
असृजत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
अर्चन्praising, chanting
अर्चन्:
कर्तृ (सहक्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
अनुafter, following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
स्वराज्यम्self-rule, sovereignty
स्वराज्यम्:
कर्म/प्राप्त्यर्थक
TypeNoun
Rootस्वराज्य (प्रातिपदिक)