Mantra 1
Sukta 1.8
Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional ascription for RV 1.1–1.11; applied here by continuity of the early Mandala 1 opening set)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; RV 1.8 is classically in Gāyatrī addressing Indra)
Samhita Patha (Devanagari)
एन्द्र सानसिं रयिं सजित्वानं सदासहम् । वर्षिष्ठमूतये भर ॥
Samhita Patha (IAST)
एन्द्र॑ सान॒सिं र॒यिं स॒जित्वा॑नं सदा॒सह॑म् । वर्षि॑ष्ठमू॒तये॑ भर ॥
Transliteration
ā́ indra sānasíṃ rayíṃ sa-jítvānaṃ sadā́-saham | várṣiṣṭham ūtáye bhara ||
Translation
O Indra, bring for our fostering a rayi—an inner wealth that is truly to be won—ever-victorious and unconquerable, the most abundant outpouring for our protection and increase.
Padapatha (Word Analysis)
आ । इ॒न्द्र॒ । सा॒न॒सिम् । र॒यिम् । स॒ऽजित्वा॑नम् । स॒दा॒ऽसह॑म् । वर्षि॑ष्ठम् । ऊ॒तये॑ । भ॒र॒ ॥आ । इन्द्र । सानसिम् । रयिम् । सजित्वानम् । सदासहम् । वर्षिष्ठम् । ऊतये । भर ॥ā | indra | sānasim | rayim | sa-jitvānam | sadāsaham | varṣiṣṭham | ūtaye | bhara
Word by Word
आhither, towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सानसिम्gain, acquisition (booty)
सानसिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसानसि (प्रातिपदिक; ‘प्राप्ति/लाभ’)
रयिम्wealth, riches
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
सजित्वानम्victorious, winning (together/fully)
सजित्वानम्:
विशेषण (कर्म-सम्बन्धः)
TypeAdjective (participial)
Rootसजित्वन् (प्रातिपदिक; कृत्-प्रत्यय -वत्/वान्, ‘सह जिता’)
सदासहम्ever-conquering, always prevailing
सदासहम्:
विशेषण (कर्म-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootसदा + सह (प्रातिपदिक; ‘सदा-सह’)
वर्षिष्ठम्most excellent, best
वर्षिष्ठम्:
विशेषण (कर्म-सम्बन्धः)
TypeAdjective (superlative)
Rootवृध्/वृष्-सम्बद्ध ‘वर्ष’ (प्रातिपदिक) + इष्ठ (तमप्)
ऊतयेfor help, for aid
ऊतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
भरbring, bear (hither)
भर:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु)