Mantra 5
Sukta 1.79
Rishi: Gotama (Rāhūgaṇa)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
स इधानो वसुष्कविरग्निरीळेन्यो गिरा । रेवदस्मभ्यं पुर्वणीक दीदिहि ॥
Samhita Patha (IAST)
स इ॑धा॒नो वसु॑ष्क॒विर॒ग्निरी॒ळेन्यो॑ गि॒रा । रे॒वद॒स्मभ्यं॑ पुर्वणीक दीदिहि ॥
Transliteration
sá idhānó vásuṣ kavír agnír īḷényo girā́ | révad asmábhyaṁ puru-aṇīka dīdihi ||
Translation
He, kindled, the good treasure, the seer—Agni worthy of invocation by the word—shine for us with abundance, O many-faced One; blaze forth in our front, leading the formation of the being.
Padapatha (Word Analysis)
सः । इ॒धा॒नः । वसुः॑ । क॒विः । अ॒ग्निः । ई॒ळेन्यः॑ । गि॒रा । रे॒वत् । अ॒स्मभ्य॑म् । पु॒रु॒ऽअ॒णी॒क॒ । दी॒दि॒हि॒ ॥सः । इधानः । वसुः । कविः । अग्निः । ईळेन्यः । गिरा । रेवत् । अस्मभ्यम् । पुरुअणीक । दीदिहि ॥saḥ | idhānaḥ | vasuḥ | kaviḥ | agniḥ | īḷenyaḥ | girā | revat | asmabhyam | puru-aṇīka | dīdihi
Word by Word
सःhe (that one, i.e., Agni)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इधानेःbeing kindled, blazing
इधानेः:
कर्तृ (विशेषणम्) / कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (Adjectival)
Rootइन्ध् (धातु) → इध् (कृदन्त-प्रातिपदिक) + -आन
वसुष्कविःthe wise one of riches / rich-poet
वसुष्कविः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (compound epithet)
Rootवसु + कवि (समास-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ईळेन्यःworthy of praise / to be lauded
ईळेन्यः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (verbal derivative)
Rootईळ्/ईड् (स्तुतौ) → ईळेन्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; -एण्य)
गिराwith a hymn/voice (by song)
गिरा:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
रेवत्wealthy, rich (a rich gift/boon)
रेवत्:
कर्म
TypeAdjective (indeclinable-like in nom. acc. sg. n.)
Rootरेवत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्ययः) ← रेव (धन/समृद्धि)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्वणीकेO you of foremost/leading appearance (epithet of Agni)
पूर्वणीके:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (vocative epithet)
Rootपूर्वणीका (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः: पूर्व + नीक)
दीदिहिshine forth! blaze!
दीदिहि:
(अकर्मक) क्रिया; कर्तृ = त्वम् (अग्ने)
TypeVerb
Rootदीदिहि ← √दीप्/√दी (दीप्तौ) (वेदिक-प्रत्यय/अभ्यासयुक्त रूप)