Mantra 4
Sukta 1.79
Rishi: Gotama (Rāhūgaṇa)
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Gāyatrī (shorter closing petition within the sukta)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने वाजस्य गोमत ईशानः सहसो यहो । अस्मे धेहि जातवेदो महि श्रवः ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॒ वाज॑स्य॒ गोम॑त॒ ईशा॑नः सहसो यहो । अ॒स्मे धे॑हि जातवेदो॒ महि॒ श्रव॑: ॥
Transliteration
agné vā́jasya gómatá ī́śānaḥ sahaso yáho | asmè dhéhi jātavedo máhi śrávaḥ ||
Translation
O Agni, lord of the vāja that is rich in illumining rays, O might of forceful energy, place in us, O Jātavedas, a great hearing—wide fame of the soul that receives the Truth.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । वाज॑स्य । गोम॑तः । ईशा॑नः । स॒ह॒सः॒ । य॒हो॒ इति॑ । अ॒स्मे इति॑ । धे॒हि॒ । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । महि॑ । श्रवः॑ ॥अग्ने । वाजस्य । गोमतः । ईशानः । सहसः । यहो इति । अस्मे इति । धेहि । जातवेदः । महि । श्रवः ॥agne | vājasya | gomataḥ | īśānaḥ | sahasaḥ | yaho iti | asme iti | dhehi | jāta-vedaḥ | mahi | śravaḥ
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
वाजस्यof strength/prize (vāja)
वाजस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवाज- (प्रातिपदिक)
गोमतःof the cattle-rich (one); possessing cows
गोमतः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootगोमत्- (प्रातिपदिक; मतुप्-प्रत्ययान्त)
ईशानःruling; lord/master
ईशानः:
कर्तृ (of implied ‘being lord/master’)
TypeParticiple/Adjective
Rootईशान- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईश् ‘to rule, possess’)
सहसःof might/force
सहसः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसहस्- (प्रातिपदिक)
यहोO glorious one / O glory
यहो:
सम्बोधन (appositive vocative to Agni)
TypeNoun
Rootयहो- (प्रातिपदिक; Vedic form, ‘glory/renown’)
अस्मेin us; for us
अस्मे:
अधिकरण (locative: ‘among/in us’)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धेहिplace; bestow
धेहि:
क्रिया (main verb); governs कर्म ‘श्रवः’
TypeVerb
Root√धा (धातु: ‘to place, put’)
जातवेदःO Jātavedas (Agni), knower of all that is born
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootजातवेदस्- (प्रातिपदिक; bahuvrīhi ‘whose knowledge is born/innate’)
महिgreat; greatly
महि:
विशेषण-भाव (qualifier of ‘श्रवः’)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; from महत्- ‘great’)
श्रवःfame; renown; glory
श्रवः:
कर्म (object of ‘धेहि’)
TypeNoun
Rootश्रवस्- (प्रातिपदिक)