Rig Veda 1.79.3: Mandala 1, Sukta 79, Mantra 3

Sukta 1.79

Rishi: Gotama (Rāhūgaṇa)

Devata: Agni (in relation with the Ādityas: Aryaman, Mitra, Varuṇa)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यदीमृतस्य पयसा पियानो नयन्नृतस्य पथिभी रजिष्ठैः । अर्यमा मित्रो वरुणः परिज्मा त्वचं पृञ्चन्त्युपरस्य योनौ ॥

Transliteration

yád īm ṛtásya páyasā píyāno náyan ṛtásya pathíbhi rajiṣṭháiḥ | aryamā́ mitró váruṇaḥ párijmā tvácaṁ pṛñcánty úparasya yónau ||

Translation

When he, growing full with the milk of Ṛta, leads by the swiftest paths of Ṛta, then Aryaman, Mitra, Varuṇa—moving all around—anoint his skin in the womb of the upper world: they establish his luminous form in the Truth.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यद्: when/if
• यद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (यद्-प्रातिपदिक/सर्वनाम)

• ईम्: him/indeed (enclitic particle)
• ईम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (निपात)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• पयसा: with milk/with sap
• पयसा: करण
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)

• पियानः: drinking/imbibing
• पियानः: कर्तृ (वाक्ये कर्तृ-विशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु, ‘to drink’) → पियान (कृदन्त, Vedic)

• नयन्: leading
• नयन्: कर्तृ (वाक्ये कर्तृ-विशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु, ‘to lead’) → नयत्/नयन् (कृदन्त)

• ऋतस्य: of ṛta
• ऋतस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• पथिभिः: by/with paths
• पथिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: पथि (प्रातिपदिक; ‘path/way’, Vedic instr. pl.)

• रजिष्ठैः: by the straightest/most direct
• रजिष्ठैः: करण (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: रजिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of रजस्/रजि ‘straight/rapid’ in Vedic usage)

• अर्यमा: Aryaman
• अर्यमा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अर्यमन् (प्रातिपदिक)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• परिज्मा: all-encompassing/going around
• परिज्मा: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: परिज्मन् (प्रातिपदिक; ‘going around, encompassing’)

• त्वचम्: skin/hide
• त्वचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: त्वच् (प्रातिपदिक)

• पृञ्चन्ति: they sprinkle/anoint
• पृञ्चन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्रच्/पृच् (धातु; Vedic ‘to sprinkle/anoint, besmear’)

• उपरस्य: of the upper/higher
• उपरस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: उपर (प्रातिपदिक; ‘upper, higher’)

• योनौ: in the womb/source/seat
• योनौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)