HomeRig VedaMandala 1Sukta 79Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.79

Rishi: Gotama (Rāhūgaṇa)
Devata: Agni (in relation with the Ādityas: Aryaman, Mitra, Varuṇa)
Chandas: Triṣṭubh

यदीमृतस्य पयसा पियानो नयन्नृतस्य पथिभी रजिष्ठैः । अर्यमा मित्रो वरुणः परिज्मा त्वचं पृञ्चन्त्युपरस्य योनौ ॥

यदी॑मृ॒तस्य॒ पय॑सा॒ पिया॑नो॒ नय॑न्नृ॒तस्य॑ प॒थिभी॒ रजि॑ष्ठैः । अ॒र्य॒मा मि॒त्रो वरु॑ण॒: परि॑ज्मा॒ त्वचं॑ पृञ्च॒न्त्युप॑रस्य॒ योनौ॑ ॥

yád īm ṛtásya páyasā píyāno náyan ṛtásya pathíbhi rajiṣṭháiḥ | aryamā́ mitró váruṇaḥ párijmā tvácaṁ pṛñcánty úparasya yónau ||

When he, growing full with the milk of Ṛta, leads by the swiftest paths of Ṛta, then Aryaman, Mitra, Varuṇa—moving all around—anoint his skin in the womb of the upper world: they establish his luminous form in the Truth.

यत् ई॒म् । ऋ॒तस्य॑ । पय॑सा । पिया॑नः । नय॑न् । ऋ॒तस्य॑ । प॒थिऽभिः॑ । रजि॑ष्ठैः । अ॒र्य॒मा । मि॒त्रः । वरु॑णः । परि॑ऽज्मा । त्वच॑म् । पृ॒ञ्च॒न्ति॒ । उप॑रस्य । योनौ॑ ॥यत् ईम् । ऋतस्य । पयसा । पियानः । नयन् । ऋतस्य । पथिभिः । रजिष्ठैः । अर्यमा । मित्रः । वरुणः । परिज्मा । त्वचम् । पृञ्चन्ति । उपरस्य । योनौ ॥yat īm | ṛtasya | payasā | piyānaḥ | nayan | ṛtasya | pathi-bhiḥ | rajiṣṭhaiḥ | ayarmā | mitraḥ | varuṇaḥ | pari-jmā | tvacam | pṛñcanti | uparasya | yonau

यद्when/if
यद्:
TypeIndeclinable
Rootयद् (यद्-प्रातिपदिक/सर्वनाम)
ईम्him/indeed (enclitic particle)
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पयसाwith milk/with sap
पयसा:
करण
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
पियानःdrinking/imbibing
पियानः:
कर्तृ (वाक्ये कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb
Rootपा (धातु, ‘to drink’) → पियान (कृदन्त, Vedic)
नयन्leading
नयन्:
कर्तृ (वाक्ये कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb
Rootनी (धातु, ‘to lead’) → नयत्/नयन् (कृदन्त)
ऋतस्यof ṛta
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पथिभिःby/with paths
पथिभिः:
करण
TypeNoun
Rootपथि (प्रातिपदिक; ‘path/way’, Vedic instr. pl.)
रजिष्ठैःby the straightest/most direct
रजिष्ठैः:
करण (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootरजिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of रजस्/रजि ‘straight/rapid’ in Vedic usage)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
परिज्माall-encompassing/going around
परिज्मा:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootपरिज्मन् (प्रातिपदिक; ‘going around, encompassing’)
त्वचम्skin/hide
त्वचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्वच् (प्रातिपदिक)
पृञ्चन्तिthey sprinkle/anoint
पृञ्चन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्रच्/पृच् (धातु; Vedic ‘to sprinkle/anoint, besmear’)
उपरस्यof the upper/higher
उपरस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective
Rootउपर (प्रातिपदिक; ‘upper, higher’)
योनौin the womb/source/seat
योनौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)