Mantra 11
Sukta 1.79
Rishi: Gotama Rāhūgaṇa (Gautama)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
यो नो अग्नेऽभिदासत्यन्ति दूरे पदीष्ट सः । अस्माकमिद्वृधे भव ॥
Samhita Patha (IAST)
यो नो॑ अग्नेऽभि॒दास॒त्यन्ति॑ दू॒रे प॑दी॒ष्ट सः । अ॒स्माक॒मिद्वृ॒धे भ॑व ॥
Transliteration
yó no agne’bhidā́saty ánti dūré padī́ṣṭ sáḥ | asmā́kam íd vṛdhé bhava ||
Translation
Whoever, O Agni, assails us—whether near or far, whether he has found a footing—do thou become for our increase alone.
Padapatha (Word Analysis)
यः । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । अ॒भि॒ऽदास॑ति । अन्ति॑ । दू॒रे । प॒दी॒ष्ट । सः । अ॒स्माक॑म् । इत् । वृ॒धे । भ॒व॒ ॥यः । नः । अग्ने । अभिदासति । अन्ति । दूरे । पदीष्ट । सः । अस्माकम् । इत् । वृधे । भव ॥yaḥ | naḥ | agne | abhi-dāsati | anti | dūre | padīṣṭa | saḥ | asmākam | it | vṛdhe | bhava
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us; our
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(Address)
TypeNoun (vocative address)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अभिदासतिassails; seeks to harm
अभिदासति:
Kriyā
TypeVerb
Rootअभि + दस् (दसँ/दसति ‘to harm, assail’)
अन्तिnear; in the presence (of)
अन्ति:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्ति (निपात/अव्यय) < PIE *h₂enti ‘in front, near’
दूरेfar away; at a distance
दूरे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective used adverbially
Rootदूर (प्रातिपदिक)
पदीष्टone who seeks a footing/track; one who pursues (a way)
पदीष्ट:
Kartā (as qualifier of the subject)
TypeKṛdanta/Adjectival (Vedic epithet)
Rootपद् (पदँ ‘to go/step’) + ईष्ट (इष्/इच्छ् ‘to seek, desire’) — Vedic compound/formation
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्माकम्of us; our
अस्माकम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इद्indeed; just
इद्:
(Particle)
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
वृधेfor (our) increase; for prosperity
वृधे:
Sampradāna
TypeNoun (purpose/benefit)
Rootवृध् (वृधँ ‘to grow, increase’) → वृधि/वृद्धि (abstract) / or dat.-loc. of वृध्- stem in Vedic
भवbe; become
भव:
Kriyā
TypeVerb
Rootभू (भू ‘to be, become’)