HomeRig VedaMandala 1Sukta 77Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.77

Rishi: Gautama
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

स हि क्रतुः स मर्यः स साधुर्मित्रो न भूदद्भुतस्य रथीः । तं मेधेषु प्रथमं देवयन्तीर्विश उप ब्रुवते दस्ममारीः ॥

स हि क्रतु॒: स मर्य॒: स सा॒धुर्मि॒त्रो न भू॒दद्भु॑तस्य र॒थीः । तं मेधे॑षु प्रथ॒मं दे॑व॒यन्ती॒र्विश॒ उप॑ ब्रुवते द॒स्ममारी॑: ॥

sá hí kratúḥ sá már yaḥ sá sādhúr mitró ná bhūd ádbhutasya rathī́ḥ | táṃ médheṣu prathamáṃ devayántīr víśa úpa bruvate dasmám ārī́ḥ ||

He indeed is the will and power of discernment; he is the noble warrior-force; he is the good and straight helper—like a friend; he becomes the charioteer of the wondrous journey. Him first in the acts of consecration the God-seeking peoples call near, speaking to the skillful one from every side.

सः । हि । क्रतुः॑ । सः । मर्यः॑ । सः । सा॒धुः । मि॒त्रः । न । भू॒त् । अद्भु॑तस्य । र॒थीः । तम् । मेधे॑षु । प्र॒थ॒मम् । दे॒व॒ऽयन्तीः । विशः॑ । उप॑ । ब्रु॒व॒ते॒ । द॒स्मम् । आरीः॑ ॥सः । हि । क्रतुः । सः । मर्यः । सः । साधुः । मित्रः । न । भूत् । अद्भुतस्य । रथीः । तम् । मेधेषु । प्रथमम् । देवयन्तीः । विशः । उप । ब्रुवते । दस्मम् । आरीः ॥saḥ | hi | kratuḥ | saḥ | maryaḥ | saḥ | sādhuḥ | mitraḥ | na | bhūt | adbhutasya | rathīḥ | tam | medheṣu | prathamam | deva-yantīḥ | viśaḥ | upa | bruvate | dasmam | ārīḥ

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
क्रतुःwill, resolve, power of intention
क्रतुः:
Kartā (समानााधिकरण-विशेष्य) / Predicative nominative
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् → स
मर्यःyoung man, hero
मर्यः:
Kartā (समानााधिकरण-विशेष्य) / Predicative nominative
TypeNoun
Rootमर्य (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् → स
साधुःgood, right, effective
साधुः:
Kartā (समानााधिकरण-विशेषण) / Predicative nominative
TypeAdjective
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
मित्रःfriend; Mitra
मित्रः:
Kartā (समानााधिकरण-विशेष्य) / Predicative nominative
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा/निषेध-निपात; here उपमा)
भूत्became, was
भूत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
अद्भुतस्यof the wondrous one / of the wonder
अद्भुतस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
रथीःcharioteer, rider
रथीः:
Kartā (समानााधिकरण-विशेष्य) / Predicative nominative
TypeNoun
Rootरथिन् (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेधेषुin the rites/offerings; in the wisdoms
मेधेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक)
प्रथमम्as the first, foremost
प्रथमम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
देवयन्तीःseeking the gods, godward
देवयन्तीः:
Kartā
TypeParticiple (Adjective/Noun)
Rootदेवयन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √देवय्/देव् ‘देवान् इच्छति/सेवते’)
विशःclans, peoples
विशः:
Kartā (देवयन्तीः इति सह समानााधिकरणम्)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
उपtowards, near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
ब्रुवतेthey speak, address
ब्रुवते:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
दस्ममारीःthe wondrous/skillful praisers (epithet of the clans)
दस्ममारीः:
Kartā (विशेषण)
TypeNoun (compound epithet)
Rootदस्म (प्रातिपदिक) + मारी (प्रातिपदिक; ‘याचक/स्तुतिक’ इत्यर्थे वैदिक) — समास/संयोग