Mantra 1
Sukta 1.75
Rishi: Gotama Rāhūgaṇa (traditional; verify)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (likely for RV 1.75; confirm metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
जुषस्व सप्रथस्तमं वचो देवप्सरस्तमम् । हव्या जुह्वान आसनि ॥
Samhita Patha (IAST)
जु॒षस्व॑ स॒प्रथ॑स्तमं॒ वचो॑ दे॒वप्स॑रस्तमम् । ह॒व्या जुह्वा॑न आ॒सनि॑ ॥
Transliteration
juṣásva sapráthaḥ-tamaṃ váco devápsaras-tamam | havyā́ juhvā́na āsáni ||
Translation
Accept the word most wide-spreading, most divine in its creative delight; I, offering the oblations, sit (established) on the altar-seat.
Padapatha (Word Analysis)
जु॒षस्व॑ । स॒प्रथः॑ऽतमम् । वचः॑ । दे॒वप्स॑रःऽतमम् । ह॒व्या । जुह्वा॑नः । आ॒सनि॑ ॥जुषस्व । सप्रथःतमम् । वचः । देवप्सरःतमम् । हव्या । जुह्वानः । आसनि ॥juṣasva | saprathaḥ-tamam | vacaḥ | devapsaraḥ-tamam | havyā | juhvānaḥ | āsani
Word by Word
जुषस्वtake pleasure (in), accept
जुषस्व:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जुष् (सेवने/प्रीतौ)
सप्रथस्तमम्most expansive / most renowned
सप्रथस्तमम्:
कर्म (वचः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस-प्रथस्-तम (प्रथस् ‘विस्तार/प्रख्याति’ + तमप्)
वचःspeech, utterance, hymn
वचः:
कर्म
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिकम्; √वच् ‘वदने’)
देवप्सरस्तमम्most divine / most Apsaras-like (exceedingly lovely)
देवप्सरस्तमम्:
कर्म (वचः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदेव-अप्सरस्-तम (अप्सरस् ‘जलचर/अप्सु-रसः’ इत्यादि; + तमप्)
हव्याoblations (things to be offered)
हव्या:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (√हु ‘यज्ञे/आह्वाने’ से निष्पन्न; ‘आहुत्यर्ह’)
जुह्वानःoffering, pouring (into the fire)
जुह्वानः:
कर्ता
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√हु (जुहोति) → वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययः (जुह्वान-)
आसनिon the seat / at the sitting-place (ritual seat)
आसनि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिकम्; ‘आसन’ = आसन/आसीन-स्थान; वैदिके ‘आसनि’ इति रूपम्)