HomeRig VedaMandala 1Sukta 73Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.73

Rishi: Madhucchandā Vaiśvāmitra (traditional for RV 1.73)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

तं त्वा नरो दम आ नित्यमिद्धमग्ने सचन्त क्षितिषु ध्रुवासु । अधि द्युम्नं नि दधुर्भूर्यस्मिन्भवा विश्वायुर्धरुणो रयीणाम् ॥

तं त्वा॒ नरो॒ दम॒ आ नित्य॑मि॒द्धमग्ने॒ सच॑न्त क्षि॒तिषु॑ ध्रु॒वासु॑ । अधि॑ द्यु॒म्नं नि द॑धु॒र्भूर्य॑स्मि॒न्भवा॑ वि॒श्वायु॑र्ध॒रुणो॑ रयी॒णाम् ॥

táṃ tvā nárō dáma ā́ nítyam iddhám agne sácanta kṣitíṣu dhruvā́su | ádhi dyumnáṃ ní dadhur bhū́ry asmín bhávā viśvā́yur dharuṇó rayīṇā́m ||

You—whom men in the home approach always kindled, O Agni, in the firm habitations—on you they set abundant luminous power. Become for us the holder of all-life, the firm support of plenitudes.

तम् । त्वा॒ । नरः॑ । दमे॑ । आ । नित्य॑म् । इ॒द्धम् । अ॒ग्ने॒ । सच॑न्त । क्षि॒तिषु॑ । ध्रु॒वासु॑ । अधि॑ । द्यु॒म्नम् । नि । द॒धुः॒ । भूरि॑ । अ॒स्मि॒न् । भव॑ । वि॒श्वऽआ॑युः । ध॒रुणः॑ । र॒यी॒णाम् ॥तम् । त्वा । नरः । दमे । आ । नित्यम् । इद्धम् । अग्ने । सचन्त । क्षितिषु । ध्रुवासु । अधि । द्युम्नम् । नि । दधुः । भूरि । अस्मिन् । भव । विश्वआयुः । धरुणः । रयीणाम् ॥tam | tvā | naraḥ | dame | ā | nityam | iddham | agne | sacanta | kṣitiṣu | dhruvāsu | adhi | dyumnam | ni | dadhuḥ | bhūri | asmin | bhava | viśva-āyuḥ | dharuṇaḥ | rayīṇām

तम्him (that one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नरःmen
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
दमेin the house/home
दमे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
नित्यम्always, continually
नित्यम्:
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
इद्धम्kindled
इद्धम्:
कर्म
TypeParticiple/Adjective
Rootइन्ध् (धातु) → इद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सचन्तthey accompany/attend
सचन्त:
TypeVerb
Rootसच् (धातु) [वेदिक]
क्षितिषुamong the dwellings/settlements
क्षितिषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
ध्रुवासुfirm, secure
ध्रुवासु:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootध्रुवा (प्रातिपदिक; ध्रुव-विशेषणात्)
अधिupon, over
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/निपात)
द्यु॒म्नम्splendour, glory
द्यु॒म्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यु॒म्न (प्रातिपदिक)
निdown, into (as prefix)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
दधुःthey have placed
दधुः:
TypeVerb
Rootधा (धातु)
भूरिmuch, abundant
भूरि:
TypeIndeclinable
Rootभूरि (अव्यय/प्रातिपदिक)
अस्मिन्in this (one)
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भवbecome; be
भव:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
विश्वायुःhaving all life; life-giving to all
विश्वायुः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविश्व + आयुस् (समास-प्रातिपदिक)
धरणःsupporter, sustainer
धरणः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootधरण (प्रातिपदिक; √धृ ‘धारणे’)
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)