HomeRig VedaMandala 1Sukta 73Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.73

Rishi: Madhucchandā Vaiśvāmitra (traditional for RV 1.73)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

देवो न यः पृथिवीं विश्वधाया उपक्षेति हितमित्रो न राजा । पुरःसदः शर्मसदो न वीरा अनवद्या पतिजुष्टेव नारी ॥

दे॒वो न यः पृ॑थि॒वीं वि॒श्वधा॑या उप॒क्षेति॑ हि॒तमि॑त्रो॒ न राजा॑ । पु॒र॒:सद॑: शर्म॒सदो॒ न वी॒रा अ॑नव॒द्या पति॑जुष्टेव॒ नारी॑ ॥

devó ná yaḥ pṛthivī́ṃ viśvá-dhāyā upa-kṣéti hitá-mitro ná rājā́ | puráḥ-sadaḥ śárma-sado ná vīrā́ anavadyā́ patí-juṣṭeva nā́rī ||

Like a god, he dwells upon the all-supporting Earth, a king with friendly alliances set in harmony. He is one who sits in the front, who sits in peace, like heroes; blameless, like a wife cherished by her lord.

दे॒वः । न । यः । पृ॒थि॒वीम् । वि॒श्वऽधा॑याः । उ॒प॒ऽक्षेति॑ । हि॒तऽमि॑त्रः॑ । न । राजा॑ । पु॒रः॒ऽसदः॑ । श॒र्म॒ऽसदः॑ । न । वी॒राः । अ॒न॒व॒द्या । पति॑जुष्टाऽइव । नारी॑ ॥देवः । न । यः । पृथिवीम् । विश्वधायाः । उपक्षेति । हितमित्रः । न । राजा । पुरःसदः । शर्मसदः । न । वीराः । अनवद्या । पतिजुष्टाइव । नारी ॥devaḥ | na | yaḥ | pṛthivīm | viśva-dhāyāḥ | upa-kṣeti | hita-mitraḥ | na | rājā | puraḥ-sadaḥ | śarma-sadaḥ | na | vīrāḥ | anavadyā | patijuṣṭāiva | nārī

देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
विश्वधायाःin every way, everywhere
विश्वधायाः:
TypeIndeclinable
Rootविश्वधा (अव्यय/क्रियाविशेषण-प्रातिपदिक; ‘विश्व’+‘धा’)
उपnear, towards
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
क्षेतिdwells
क्षेति:
क्रिया
TypeVerb
Rootक्षि (धातु) ‘to dwell, abide’
हितःbeneficent, well-disposed
हितः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √धा ‘to place’ > ‘placed, set’)
मित्रःMitra (the friendly god)
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
राजाa king
राजा:
कर्तृ (उपमान)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
पुरःसदःone who sits in front; leader/foremost
पुरःसदः:
कर्तृ (विशेषण/उपाधि)
TypeNoun
Rootपुरःसद् (प्रातिपदिक; ‘पुरः’+√सद् ‘to sit’)
शर्मसदःone who sits in/dispenses shelter; giver of protection
शर्मसदः:
कर्तृ (विशेषण/उपाधि)
TypeNoun
Rootशर्मसद् (प्रातिपदिक; ‘शर्मन्’+√सद्)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
वीराःheroes, strong men
वीराः:
कर्तृ (उपमान)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
अनवद्याःblameless, faultless
अनवद्याः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअनवद्य (प्रातिपदिक; ‘अन्’+‘अवद्य’)
पतिजुष्टाcherished by her husband
पतिजुष्टा:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपतिजुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘पति’+√जुष् ‘to be pleased with/cherish’ > ‘approved/cherished by’)
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
नारीa woman
नारी:
कर्तृ (उपमान)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)