HomeRig VedaMandala 1Sukta 72Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.72

Rishi: Madhucchandā Vaiśvāmitra (traditional for RV 1.72)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

विद्वाँ अग्ने वयुनानि क्षितीनां व्यानुषक्छुरुधो जीवसे धाः । अन्तर्विद्वाँ अध्वनो देवयानानतन्द्रो दूतो अभवो हविर्वाट् ॥

वि॒द्वाँ अ॑ग्ने व॒युना॑नि क्षिती॒नां व्या॑नु॒षक्छु॒रुधो॑ जी॒वसे॑ धाः । अ॒न्त॒र्वि॒द्वाँ अध्व॑नो देव॒याना॒नत॑न्द्रो दू॒तो अ॑भवो हवि॒र्वाट् ॥

vidvā́ṃ agne vayúnāni kṣitīnā́ṃ vy ā́nuṣak churúdho jīváse dhāḥ | antár-vidvā́ṃ ádhvano deva-yā́nān átandro dūtó abhavo havir-vā́ṭ ||

Knowing, O Agni, the workings of the human habitations, you set in order—thread by thread—the wide gates for our living. Knowing inwardly the paths that lead to the Gods, untiring you became the messenger, the bearer of the offering-impulse.

वि॒द्वान् । अ॒ग्ने॒ । व॒युना॑नि । क्षि॒ती॒नाम् । वि । आ॒नु॒षक् । शु॒रुधः॑ । जी॒वसे॑ । धाः॒ । अ॒न्तः॒ऽवि॒द्वान् । अध्व॑नः । दे॒व॒ऽयाना॑न् । अत॑न्द्रः । दू॒तः । अ॒भ॒वः॒ । ह॒विः॒ऽवाट् ॥विद्वान् । अग्ने । वयुनानि । क्षितीनाम् । वि । आनुषक् । शुरुधः । जीवसे । धाः । अन्तःविद्वान् । अध्वनः । देवयानान् । अतन्द्रः । दूतः । अभवः । हविःवाट् ॥vidvān | agne | vayunāni | kṣitīnām | vi | ānuṣak | śurudhaḥ | jīvase | dhāḥ | antaḥ-vidvān | adhvanaḥ | deva-yānān | atandraḥ | dūtaḥ | abhavaḥ | haviḥ-vāṭ

विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Root√विद् (विद् ‘जानने’) → विद्वस्- (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
वयुनानिways, devices, wise ordinances
वयुनानि:
Karma
TypeNoun
Rootवयुन- (प्रातिपदिक)
क्षितीनाम्of the dwellings/peoples
क्षितीनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootक्षिति- (प्रातिपदिक)
व्यानुषक्successively, in due order, continuously
व्यानुषक्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअव्यय (व्यानुषक्)
छुरुधःobstacles, hindrances
छुरुधः:
Karma (धाः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootछुरुध्- (प्रातिपदिक; RV-विशेष)
जीवसेfor life, for living
जीवसे:
Sampradāna (उद्देश्य/हित)
TypeNoun
Rootजीवस्- (प्रातिपदिक)
धाःyou have placed/established
धाः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
अन्तर्विद्वान्knowing within, inwardly knowing
अन्तर्विद्वान्:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्ग) + √विद् → विद्वस्-
अध्वनःof the path
अध्वनः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअध्वन्- (प्रातिपदिक)
देवयानान्the god-going (paths), divine ways
देवयानान्:
Karma (विद्वान् इत्यस्य विषयः)
TypeAdjective/Noun
Rootदेवयान- (प्रातिपदिक)
अतन्द्रःuntiring, unwearied
अतन्द्रः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ- (निषेध) + तन्द्र- (प्रातिपदिक)
दूतःmessenger
दूतः:
Kartā / Predicate-nominative
TypeNoun
Rootदूत- (प्रातिपदिक)
अभवःyou have become
अभवः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (भवति ‘to be’)
हविर्वाट्the oblation-bearer (carrier of offerings)
हविर्वाट्:
Kartā / Predicate-nominative
TypeNoun (epithet)
Rootहविस्- + √वा/वह् (वहने) → वाऽट् (कृदन्त/प्रातिपदिक; RV-विशेष)