HomeRig VedaMandala 1Sukta 72Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.72

Rishi: Madhucchandā Vaiśvāmitra (traditional for RV 1.72)
Devata: Agni (as repository of secrets and protector of immortality)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

त्रिः सप्त यद्गुह्यानि त्वे इत्पदाविदन्निहिता यज्ञियासः । तेभी रक्षन्ते अमृतं सजोषाः पशूञ्च स्थातॄञ्चरथं च पाहि ॥

त्रिः स॒प्त यद्गुह्या॑नि॒ त्वे इत्प॒दावि॑द॒न्निहि॑ता य॒ज्ञिया॑सः । तेभी॑ रक्षन्ते अ॒मृतं॑ स॒जोषा॑: प॒शूञ्च॑ स्था॒तॄञ्च॒रथं॑ च पाहि ॥

tríḥ saptá yad guhyā́ni tvé ít padā́ ávidan ní-hitā yajñíyāsaḥ | tébhī rakṣante amṛ́taṃ sa-jóṣāḥ paśū́ṃś ca sthātṝ́ṃś carátham ca pāhi ||

When the thrice-seven secret things were set within you, the men of the sacrifice discovered them by the steps. By those, in one accord, they guard the immortal; do you also protect our powers of increase, our stable foundations, and our movement on the journey.

त्रिः । स॒प्त । यत् । गुह्या॑नि । त्वे॒ इति॑ । इत् । प॒दा । अ॒वि॒द॒न् । निऽहि॑ताः । य॒ज्ञिया॑सः । तेभिः॑ । र॒क्ष॒न्ते॒ । अ॒मृत॑म् । स॒ऽजोषाः॑ । प॒शून् । च॒ । स्था॒तॄन् । च॒रथ॑म् । च॒ । पा॒हि॒ ॥त्रिः । सप्त । यत् । गुह्यानि । त्वे इति । इत् । पदा । अविदन् । निहिताः । यज्ञियासः । तेभिः । रक्षन्ते । अमृतम् । सजोषाः । पशून् । च । स्थातॄन् । चरथम् । च । पाहि ॥triḥ | sapta | yat | guhyāni | tveiti | it | padā | avidan | ni-hitāḥ | yajñiyāsaḥ | tebhiḥ | rakṣante | amṛtam | sa-joṣāḥ | paśūn | ca | sthātṝn | caratham | ca | pāhi

त्रिःthrice
त्रिः:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण-भावे) / विशेषण
TypeIndeclinable
Rootत्रिस् (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिः (अव्यय)
सप्तseven
सप्त:
Viśeṣaṇa (गुह्यानि इति)
TypeNoun/Adjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
Sambandha (यद्…तद्-सम्बन्धः) / कर्म-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गुह्यानिhidden (things), secrets
गुह्यानि:
Karma (विदन्—‘found’ what?)
TypeAdjective (substantivized)
Rootगुह्य (गुह् ‘गोपने’ से) प्रातिपदिक
त्वेin you
त्वे:
Adhikaraṇa (स्थान/आश्रय: ‘in you’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
(न कारकः) निपात
TypeIndeclinable
Rootइद्/इत् (निपात)
पदानिsteps, tracks, positions
पदानि:
Karma (विदन्—‘found the tracks/steps’)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
अविदन्they found, discovered
अविदन्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ‘ज्ञाने’)
निहितानिplaced, deposited
निहितानि:
Viśeṣaṇa (गुह्यानि/पदानि इति—‘laid down, deposited’)
TypeParticiple
Rootनि-√धा (धाञ् ‘धारणे/स्थापने’) → निहित (कृदन्त)
इहिhere! (lo!)
इहि:
(न कारकः) संबोधन-निपात
TypeIndeclinable
Rootइहि (निपात/आह्वान)
यज्ञियासःthe worthy-of-worship (priests/adorers)
यज्ञियासः:
Kartā (अविदन्—‘the worshipful ones’)
TypeAdjective (used as noun)
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक; यज्ञ ‘sacrifice’ से)
तेभिःby them, with them
तेभिः:
Karaṇa (रक्षन्ते—‘by/with them’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रक्षन्तेthey guard, protect
रक्षन्ते:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√रक्ष् (रक्षँ ‘पालने’)
अमृतम्immortality; ambrosia
अमृतम्:
Karma (रक्षन्ते—‘protect what?’)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
सजोषाःin harmony, united
सजोषाः:
Kartā-viśeṣaṇa (ते/यज्ञियासः—‘being in concord’)
TypeAdjective
Rootसजोष (प्रातिपदिक; स- + जोष ‘सन्तोष/अनुराग’)
पशून्cattle, livestock
पशून्:
Karma (पाहि—‘protect the cattle’)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
and
:
(न कारकः) समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
स्थातॄन्those who stand; settled folk
स्थातॄन्:
Karma (पाहि—‘protect the standers/dwellers’)
TypeNoun
Rootस्थातृ (प्रातिपदिक; √स्था ‘तिष्ठति’ से तृच्)
चरथम्the moving (folk); the wandering course
चरथम्:
Karma (पाहि—‘protect the moving host/going’)
TypeNoun
Rootचरथ (प्रातिपदिक; √चर् ‘गत्यर्थे’)
and
:
(न कारकः) समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
पाहिprotect!
पाहि:
Kriyā (आज्ञा/प्रार्थना)
TypeVerb
Root√पा (पा ‘रक्षणे’)