HomeRig VedaMandala 1Sukta 72Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.72

Rishi: Parāśara Śāktya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

अस्मे वत्सं परि षन्तं न विन्दन्निच्छन्तो विश्वे अमृता अमूराः । श्रमयुवः पदव्यो धियंधास्तस्थुः पदे परमे चार्वग्नेः ॥

अ॒स्मे व॒त्सं परि॒ षन्तं॒ न वि॑न्दन्नि॒च्छन्तो॒ विश्वे॑ अ॒मृता॒ अमू॑राः । श्र॒म॒युव॑: पद॒व्यो॑ धियं॒धास्त॒स्थुः प॒दे प॑र॒मे चार्व॒ग्नेः ॥

asmé vátsaṃ pári ṣántaṃ ná vindann icchánto víśve amṛ́tā amū́rāḥ | śramayúvaḥ padávyō dhiyamdhās tasthúḥ padé paramé cā́rv agnéḥ ||

Here, seeking, all the undeluded immortals did not find the calf that was hidden all around. The young in labour, the path-finders, the holders of the thought, stood at the highest lovely station of Agni.

अ॒स्मे इति॑ । व॒त्सम् । परि॑ । सन्त॑म् । न । वि॒न्द॒न् । इ॒च्छन्तः॑ । विश्वे॑ । अ॒मृताः॑ । अमू॑राः । श्र॒म॒ऽयुवः॑ । प॒द॒व्यः॑ । धि॒य॒म्ऽधाः । त॒स्थुः । प॒दे । प॒र॒मे । चारु॑ । अ॒ग्नेः ॥अस्मे इति । वत्सम् । परि । सन्तम् । न । विन्दन् । इच्छन्तः । विश्वे । अमृताः । अमूराः । श्रमयुवः । पदव्यः । धियम्धाः । तस्थुः । पदे । परमे । चारु । अग्नेः ॥asme iti | vatsam | pari | santam | na | vindan | icchantaḥ | viśve | amṛtāḥ | amūrāḥ | śrama-yuvaḥ | padavyaḥ | dhiyam-dhāḥ | tasthuḥ | pade | parame | cāru | agneḥ

अस्मेin/for us
अस्मे:
अधिकारण
TypePronoun
Rootअस्मद्
वत्सम्the calf
वत्सम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवत्स
परिaround
परि:
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootपरि
षन्तम्sitting
षन्तम्:
विशेषण (of वत्सम्)
TypeVerb-derived participle
Rootषद् (धातु; Vedic variant of सद् ‘to sit’)
not
:
TypeIndeclinable
Root
अविन्दन्they found
अविन्दन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद् (to find/know)
इच्छन्तःdesiring, seeking
इच्छन्तः:
कर्तृ (of अविन्दन्)
TypeVerb-derived participle
Rootइष्/इच्छ् (to desire)
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ (apposition to इच्छन्तः)
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व
अमृताःthe immortals
अमृताः:
कर्तृ (apposition)
TypeAdjective (substantivized)
Rootअमृत
अमूराःunbewildered, not foolish
अमूराः:
कर्तृ (apposition)
TypeAdjective
Rootअमूर (a-mūra ‘not foolish’; mūra ‘dull, foolish’)
श्रमयुवःthe strenuous/striving ones
श्रमयुवः:
कर्तृ (of तस्थुः)
TypeAdjective (substantivized)
Rootश्रमयु (śrama-yu ‘toil-seeking/striving’; from श्रम् ‘to toil’ + यु ‘seeking/going’)
पदव्यःtrack-finders, path-knowers
पदव्यः:
कर्तृ (apposition)
TypeNoun/Adjective
Rootपदव्य (path-finder/one who knows the track; from पद ‘footstep, track’)
धियंधाःthose who set/hold the insight
धियंधाः:
कर्तृ (apposition)
TypeNoun (agent) / adjective
Rootधियंधा (dhiyam-dhā ‘placing/holding thought’; from धि/धी ‘insight’ + धा ‘to place’)
तस्थुःthey have stood / took their stand
तस्थुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (to stand)
पदेin the place/step
पदे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपद
परमेhighest, supreme
परमे:
विशेषण (of पदे)
TypeAdjective
Rootपरम
चारुbeautiful, lovely
चारु:
विशेषण (of अग्नेः/its पद)
TypeAdjective
Rootचारु
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअग्नि