HomeRig VedaMandala 1Sukta 72Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.72

Rishi: Parāśara Śāktya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

नि काव्या वेधसः शश्वतस्कर्हस्ते दधानो नर्या पुरूणि । अग्निर्भुवद्रयिपती रयीणां सत्रा चक्राणो अमृतानि विश्वा ॥

नि काव्या॑ वे॒धस॒: शश्व॑तस्क॒र्हस्ते॒ दधा॑नो॒ नर्या॑ पु॒रूणि॑ । अ॒ग्निर्भु॑वद्रयि॒पती॑ रयी॒णां स॒त्रा च॑क्रा॒णो अ॒मृता॑नि॒ विश्वा॑ ॥

ní kā́vyā vedhásaḥ śáśvatas kar hás te dádhāno náryā purū́ṇi | agnír bhuvad rayipátī rayīṇā́ṃ satrā́ cakrāṇó amṛ́tāni víśvā ||

The ever-lasting Formator sets down the inspired works; holding in his hand many humanly helpful powers. Agni becomes the lord of plenitudes, continuously fashioning all the immortal things within us.

नि । काव्या॑ । वे॒धसः॑ । शश्व॑तः । कः॒ । हस्ते॑ । दधा॑नः । नर्या॑ । पु॒रूणि॑ । अ॒ग्निः । भु॒व॒त् । र॒यि॒ऽपतिः॑ । र॒यी॒णाम् । स॒त्रा । च॒क्रा॒णः । अ॒मृता॑नि । विश्वा॑ ॥नि । काव्या । वेधसः । शश्वतः । कः । हस्ते । दधानः । नर्या । पुरूणि । अग्निः । भुवत् । रयिपतिः । रयीणाम् । सत्रा । चक्राणः । अमृतानि । विश्वा ॥ni | kāvyā | vedhasaḥ | śaśvataḥ | kaḥ | haste | dadhānaḥ | naryā | purūṇi | agniḥ | bhuvat | rayi-patiḥ | rayīṇām | satrā | cakrāṇaḥ | amṛtāni | viśvā

निdown; in; forth (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (upasarga) / ni (avyaya)
काव्याःthe inspired thoughts/poetic inspirations
काव्याः:
Kartā
TypeNoun
Rootकाव्य (prātipadika)
वेधसःof the wise one/ordainer (Agni)
वेधसः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootवेधस् (prātipadika)
शश्वतस्always; from of old; continually
शश्वतस्:
Adhikaraṇa (temporal) / Avyaya-like
TypeAdjective (used adverbially)
Rootशश्वत् (prātipadika)
कर्हat any time; ever
कर्ह:
Adhikaraṇa (temporal)
TypeIndeclinable
Rootकर्ह (avyaya)
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootहस्त (prātipadika)
दधानःplacing; holding; bearing
दधानः:
Kartā (agreeing with subject, i.e., अग्निः/वेधस्)
TypeVerb (participle)
Rootधा (dhātu) → दधा- (present stem); kṛdanta: शतृ
नर्याmanly; pertaining to men; heroic
नर्या:
Karma (qualifier of object)
TypeAdjective
Rootनर्य (prātipadika)
पुरूणिmany (things/goods)
पुरूणि:
Karma
TypeAdjective (substantival)
Rootपुरु (prātipadika)
अग्निःAgni (Fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (prātipadika)
भुवत्became; was
भुवत्:
TypeVerb
Rootभू (dhātu)
रयिपतीlord of wealth
रयिपती:
Kartā/Predicative nominative
TypeNoun
Rootरयि-पति (compound prātipadika)
रयीणाम्of riches/wealths
रयीणाम्:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootरयि (prātipadika)
सत्राaltogether; wholly; continually
सत्रा:
TypeIndeclinable
Rootसत्रा (avyaya)
चक्राणःhaving made; fashioning
चक्राणः:
Kartā (agreeing with अग्निः)
TypeVerb (participle)
Rootकृ (dhātu) → चक्र- (perfect stem); kṛdanta: क्तान
अमृतानिimmortal things; ambrosial (boons)
अमृतानि:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (prātipadika)
विश्वाall
विश्वा:
Karma (qualifier)
TypeAdjective
Rootविश्व (prātipadika)