HomeRig VedaMandala 1Sukta 71Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 1.71

Rishi: Parāśara Śāktya
Devata: Agni (with Dyauḥ as cooperating luminous plane)
Chandas: Triṣṭubh

आ यदिषे नृपतिं तेज आनट् छुचि रेतो निषिक्तं द्यौरभीके । अग्निः शर्धमनवद्यं युवानं स्वाध्यं जनयत्सूदयच्च ॥

आ यदि॒षे नृ॒पतिं॒ तेज॒ आन॒ट् छुचि॒ रेतो॒ निषि॑क्तं॒ द्यौर॒भीके॑ । अ॒ग्निः शर्ध॑मनव॒द्यं युवा॑नं स्वा॒ध्यं॑ जनयत्सू॒दय॑च्च ॥

ā yád iṣé nṛpátiṃ téja ā́naṭ chúcí réto níṣiktaṃ dyáur abhī́ke | agníḥ śárdham anavádyaṃ yúvānaṃ svā́dhyaṃ janayat sū́dayac ca ||

When the lord of men reaches the force of impulsion, then Heaven, close at hand, pours in the bright seed. Agni brings to birth the faultless youthful host, self-mastering in its law of being, and he drives it onward to its fulfilment.

आ । यत् । इ॒षे । नृ॒ऽपति॑म् । तेजः॑ । आन॑ट् । शुचि॑ । रेतः॑ । निऽसि॑क्तम् । द्यौः । अ॒भीके॑ । अ॒ग्निः । शर्ध॑म् । अ॒न॒व॒द्यम् । युवा॑नम् । सु॒ऽआ॒ध्य॑म् । ज॒न॒य॒त् । सू॒दय॑त् । च॒ ॥आ । यत् । इषे । नृपतिम् । तेजः । आनट् । शुचि । रेतः । निसिक्तम् । द्यौः । अभीके । अग्निः । शर्धम् । अनवद्यम् । युवानम् । सुआध्यम् । जनयत् । सूदयत् । च ॥ā | yat | iṣe | nṛ-patim | tejaḥ | ānaṭ | śuci | retaḥ | ni-siktam | dyauḥ | abhīke | agniḥ | śardham | anavadyam | yuvānam | su-ādhyam | janayat | sūdayat | ca

towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
अदितेO Aditi
अदिते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
नृपतिम्the lord of men, king
नृपतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
तेजःsplendour, brilliance
तेजः:
कर्म
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
आनट्reached, attained
आनट्:
TypeVerb
Rootअन्/अश् (धातु; ‘to reach, attain’—Vedic aorist)
शुचिpure, bright
शुचि:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
रेतःseed, semen
रेतः:
कर्म
TypeNoun
Rootरेतस् (प्रातिपदिक)
निषिक्तम्poured in, infused
निषिक्तम्:
कर्म (विशेषण)
TypeParticiple (past passive)
Rootनि-√सिच् (धातु) → निषिक्त (कृदन्त)
द्यौःHeaven (Sky)
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ/द्युस् (प्रातिपदिक)
अभीकेin the near presence, close by
अभीके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअभीक (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (Fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
शर्धम्host, troop, company
शर्धम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्ध (प्रातिपदिक)
अनवद्यम्blameless, faultless
अनवद्यम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनवद्य (प्रातिपदिक)
युवानम्the young one
युवानम्:
कर्म
TypeAdjective (substantival)
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
स्वाध्यम्self-sustaining, having its own power
स्वाध्यम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वाध्य (प्रातिपदिक)
जनयत्generated, produced
जनयत्:
TypeVerb
Root√जन् (धातु) → जनयति (णिच्)
सूदयत्impelled, set in motion
सूदयत्:
TypeVerb
Root√सू/√सूद् (धातु; ‘to impel, set in motion, drive’)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)