HomeRig VedaMandala 1Sukta 71Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.71

Rishi: Parāśara Śāktya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

अग्निं विश्वा अभि पृक्षः सचन्ते समुद्रं न स्रवतः सप्त यह्वीः । न जामिभिर्वि चिकिते वयो नो विदा देवेषु प्रमतिं चिकित्वान् ॥

अ॒ग्निं विश्वा॑ अ॒भि पृक्ष॑: सचन्ते समु॒द्रं न स्र॒वत॑: स॒प्त य॒ह्वीः । न जा॒मिभि॒र्वि चि॑किते॒ वयो॑ नो वि॒दा दे॒वेषु॒ प्रम॑तिं चिकि॒त्वान् ॥

agníṃ víśvā abhí pṛ́kṣaḥ sacante samudráṃ ná sravátaḥ saptá yahvī́ḥ | ná jāmíbhir ví cikite váyo no vidā́ devéṣu prámatíṃ cikitvān ||

All nourishments press and cling to Agni, as seven mighty streams flow to the ocean. Not by habitual kinships does he discern our life-force; the knowing one finds for us the right orientation of mind among the gods.

अ॒ग्निम् । विश्वाः॑ । अ॒भि । पृक्षः॑ । स॒च॒न्ते॒ । स॒मु॒द्रम् । न । स्र॒वतः॑ । स॒प्त । य॒ह्वीः । न । जा॒मिभिः॑ । वि । चि॒कि॒ते॒ । वयः॑ । नः॒ । वि॒दाः । दे॒वेषु॑ । प्रऽम॑तिम् । चि॒कि॒त्वान् ॥अग्निम् । विश्वाः । अभि । पृक्षः । सचन्ते । समुद्रम् । न । स्रवतः । सप्त । यह्वीः । न । जामिभिः । वि । चिकिते । वयः । नः । विदाः । देवेषु । प्रमतिम् । चिकित्वान् ॥agnim | viśvāḥ | abhi | pṛkṣaḥ | sacante | samudram | na | sravataḥ | sapta | yahvīḥ | na | jāmibhiḥ | vi | cikite | vayaḥ | naḥ | vidāḥ | deveṣu | pra-matim | cikitvān

अग्निम्Agni (as object)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
विश्वाःall (fem. pl.; i.e., all [waters/streams])
विश्वाः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व- (प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
पृक्षःstreams, flowing waters
पृक्षः:
कर्तृ (विश्वाः इत्यस्य विशेष्य)
TypeNoun
Rootपृक्ष- (प्रातिपदिक; RV ‘stream/flowing water’)
सचन्तेthey accompany, join
सचन्ते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसच् (धातु) / सञ्ज्-सम्बन्धे (Vedic usage)
समुद्रम्the ocean
समुद्रम्:
कर्म (उपमान-आश्रयः ‘न’ सह)
TypeNoun
Rootसमुद्र- (प्रातिपदिक)
like, as
:
(उपमानसूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
स्रवतःflowing
स्रवतः:
कर्तृ (यः ‘सप्त यह्वीः’ इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (adjectival)
Rootस्रु (धातु) → स्रवत् (वर्तमान कृदन्त)
सप्तseven
सप्त:
(विशेषण)
TypeNumeral
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
यह्वीःswift/impetuous ones (the seven rivers/streams)
यह्वीः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective (fem.)
Rootयह्वी- (प्रातिपदिक)
not
:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
जामिभिःwith kinsmen, with those of the same stock
जामिभिः:
करण (सह/द्वारा भावः)
TypeNoun
Rootजामि- (प्रातिपदिक)
विapart, distinctly
वि:
(उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
चिकितेhe perceives, takes notice
चिकिते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootचित् (धातु) → चिकीते (परिपूर्ण/परस्मैपद-रूप; Vedic)
वयःvital strength, vigor
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस्- (प्रातिपदिक)
नःour
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
विदाmay you find/know
विदा:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु) → विदा (विधिलिङ्/आज्ञार्थ; Vedic also injunctive-like)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
प्रमतिम्forethought, right counsel
प्रमतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रमति- (प्रातिपदिक)
चिकित्वान्the discerning one, the wise
चिकित्वान्:
कर्तृ (विदा इत्यस्य कर्ता/सम्बोधन-भावः)
TypeParticiple (agent noun)
Rootचित् (धातु) → चिकित्वस्/चिकित्वान् (परफेक्ट-भागवत्/कृदन्त)