HomeRig VedaMandala 1Sukta 71Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.71

Rishi: Parāśara Śāktya
Devata: Agni (brought by Mātariśvan; mediated by Bhṛgus)
Chandas: Triṣṭubh

मथीद्यदीं विभृतो मातरिश्वा गृहेगृहे श्येतो जेन्यो भूत् । आदीं राज्ञे न सहीयसे सचा सन्ना दूत्यं भृगवाणो विवाय ॥

मथी॒द्यदीं॒ विभृ॑तो मात॒रिश्वा॑ गृ॒हेगृ॑हे श्ये॒तो जेन्यो॒ भूत् । आदीं॒ राज्ञे॒ न सही॑यसे॒ सचा॒ सन्ना दू॒त्यं१॒॑ भृग॑वाणो विवाय ॥

mathī́d yad ī́ṃ víbhṛto mātáriśvā gṛhé-gṛhe śyetó jényo bhū́t | ā́d īṃ rājñé ná sahī́yase sácā sánn ā́ dūtyáṃ bhṛ́gavāṇo vivāya

When Mātariśvan, bearing him, churned him forth, the shining and conquering one was born in every house; then, as to a king mighty in strength, the Bhṛgu brought him, abiding with him, for the work of mediation.

मथी॑त् । यत् । ई॒म् । विऽभृ॑तः । मा॒त॒रिश्वा॑ । गृ॒हेऽगृ॑हे । श्ये॒तः । जेन्यः॑ । भूत् । आदी॑म् । राज्ञे॑ । न । सही॑यसे । सचा॑ । सन् । आ । दू॒त्य॑म् । भृग॑वाणः । वि॒वा॒य॒ ॥मथीत् । यत् । ईम् । विभृतः । मातरिश्वा । गृहेगृहे । श्येतः । जेन्यः । भूत् । आदीम् । राज्ञे । न । सहीयसे । सचा । सन् । आ । दूत्यम् । भृगवाणः । विवाय ॥mathīt | yat | īm | vi-bhṛtaḥ | mātariśvā | gṛhe--gṛhe | śyetaḥ | jenyaḥ | bhūt | ādīm | rājñe | na | sahīyase | sacā | san | ā | dūtyam | bhṛgavāṇaḥ | vivāya

मथीत्churned / kindled by churning
मथीत्:
Kartā
TypeVerb
Rootमथ्
यत्when / that
यत्:
TypeIndeclinable
Rootयद्
ईम्indeed / him
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम्
विभृतःbeing borne/maintained; carried forth
विभृतः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootवि-भृ
मातरिश्वाMātariśvan (fire-bringer/wind)
मातरिश्वा:
Kartā
TypeNoun (proper name)
Rootमातरिश्वन्
गृहेin (a) house
गृहे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगृह
गृहेin each house
गृहे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगृह
श्येतःwhite, bright
श्येतः:
Viśeṣaṇa (of अग्नि/मातरिश्वा implied)
TypeAdjective
Rootश्येत
जेन्यःof noble birth; worthy
जेन्यः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootजेन्य
भूत्became / came to be
भूत्:
Kartā
TypeVerb
Rootभू
towards; then
:
TypeIndeclinable
Root
ईम्him / indeed
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम्
राज्ञेto the king
राज्ञे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootराजन्
like
:
TypeIndeclinable
Root
सहीयसेthou art stronger / thou prevailest
सहीयसे:
Kartā
TypeVerb
Rootसह्
सचाtogether; in company
सचा:
TypeIndeclinable
Rootसच
सन्being
सन्:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootअस्
towards
:
TypeIndeclinable
Root
दूत्यम्messengership; mission
दूत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootदूत्य
भृगवाणःthe Bhṛgus (priestly clan)
भृगवाणः:
Kartā
TypeNoun (patronymic/collective)
Rootभृगु
विवायhas pursued/impelled; has gone forth (widely)
विवाय:
Kartā
TypeVerb
Rootवि-वा