HomeRig VedaMandala 1Sukta 71Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.71

Rishi: Parāśara Śāktya
Devata: Agni/Angirases complex (Agni as the Angirasa power that breaks the rock and finds the cows)
Chandas: Triṣṭubh

वीळु चिद्दृळ्हा पितरो न उक्थैरद्रिं रुजन्नङ्गिरसो रवेण । चक्रुर्दिवो बृहतो गातुमस्मे अहः स्वर्विविदुः केतुमुस्राः ॥

वी॒ळु चि॑द्दृ॒ळ्हा पि॒तरो॑ न उ॒क्थैरद्रिं॑ रुज॒न्नङ्गि॑रसो॒ रवे॑ण । च॒क्रुर्दि॒वो बृ॑ह॒तो गा॒तुम॒स्मे अह॒: स्व॑र्विविदुः के॒तुमु॒स्राः ॥

vīḷú cid dṛḷhā́ pitaro na uktháir ádrim rujánn áṅgirasaḥ ravéṇa | cakrúr divó bṛható gātúm asmè áhaḥ svàr vivíduḥ ketúm usrā́ḥ

Even what was firmly shut, our fathers with the word broke open—the Angirases with the cry shattered the rock; they made for us a path into the vast heaven, they found the Day and the Sun’s luminous token, and the shining rays.

वी॒ळु । चि॒त् । दृ॒ळ्हा । पि॒तरः॑ । नः॒ । उ॒क्थैः । अद्रि॑म् । रुज॑न् । अङ्गि॑रसः । रवे॑ण । च॒क्रुः । दि॒वः । बृ॒ह॒तः । गा॒तुम् । अ॒स्मे इति॑ । अह॒रिति॑ । स्वः॑ । वि॒वि॒दुः॒ । के॒तुम् । उ॒स्राः ॥वीळु । चित् । दृळ्हा । पितरः । नः । उक्थैः । अद्रिम् । रुजन् । अङ्गिरसः । रवेण । चक्रुः । दिवः । बृहतः । गातुम् । अस्मे इति । अहरिति । स्वः । विविदुः । केतुम् । उस्राः ॥vīḷu | cit | dṛḷhā | pitaraḥ | naḥ | ukthaiḥ | adrim | rujan | aṅgirasaḥ | raveṇa | cakruḥ | divaḥ | bṛhataḥ | gātum | asme iti | ahariti | svaḥ | vividuḥ | ketum | usrāḥ

वीळुfirm, unyielding
वीळु:
Karma (विशेषणरूपेण कर्मणि)
TypeAdjective
Rootवीळु (प्रातिपदिक; ‘दृढ/स्थिर/अचल’)
चित्even, indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
दृळ्हाःstrong, steadfast
दृळ्हाः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तरि)
TypeAdjective
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; ‘दृढ’)
पितरःthe Fathers (ancestors)
पितरः:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
नःof us, for us
नः:
Sampradāna (हित/सम्बन्ध-प्रयोगः: ‘for us/our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
उक्थैःwith hymns, with praises
उक्थैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
अद्रिम्the rock, the stone
अद्रिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
रुजन्breaking, shattering
रुजन्:
Kartā (कर्तृविशेषणम्; मुख्यक्रियायाः सह)
TypeVerb
Rootरुज् (धातु; ‘भङ्गे/विदारणे’)
अङ्गिरसःthe Aṅgirases
अङ्गिरसः:
Kartā
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक; ऋषिगणनाम)
रवेणwith a roar, with sound
रवेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरव (प्रातिपदिक)
चक्रुःthey made, they fashioned
चक्रुः:
— (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु; ‘करणे’)
दिवःof heaven
दिवः:
Apādāna/Adhikaraṇa (सम्बन्धे: ‘of heaven’)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक ‘दिव्’)
बृहतःgreat, lofty
बृहतः:
— (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक)
गातुम्a path, a passage
गातुम्:
Karma
TypeNoun
Rootगातु (प्रातिपदिक; ‘मार्ग/गमनस्थान’)
अस्मेfor us
अस्मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अहःdaylight, day
अहः:
Karma (विविदुः इत्यस्य कर्म)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
स्वःheavenly light, heaven
स्वः:
TypeIndeclinable
Rootस्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘स्वर्ग/प्रकाश’)
विविदुःthey found, they discovered
विविदुः:
— (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु; ‘ज्ञाने/लाभे’), उपसर्गः वि-
केतुम्banner; sign; radiance
केतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
उस्राःthe bright ones (dawns/cows)
उस्राः:
Kartā (विविदुः इत्यस्य कर्तृ)
TypeNoun/Adjective
Rootउस्र (प्रातिपदिक; ‘उषा/गावः’—‘ruddy/bright’)