Mantra 6
Sukta 1.69
Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditionally for RV 1.69–1.70)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (dominant meter for this hymn section; verse-level confirmation recommended)
Samhita Patha (Devanagari)
विशो यदह्वे नृभिः सनीळा अग्निर्देवत्वा विश्वान्यश्याः ॥
Samhita Patha (IAST)
विशो॒ यदह्वे॒ नृभि॒: सनी॑ळा अ॒ग्निर्दे॑व॒त्वा विश्वा॑न्यश्याः ॥
Transliteration
viśó yad áhve nṛ́bhiḥ sánīḷā agnír devatvā́ víśvāny aśyāḥ ॥
Translation
When he is invoked by the human energies, united in one home, Agni, by the power of the godhead, attains and brings all fulfillments.
Padapatha (Word Analysis)
विशः॑ । यत् । अह्वे॑ । नृऽभिः॑ । सऽनी॑ळाः । अ॒ग्निः । दे॒व॒ऽत्वा । विश्वा॑नि । अ॒श्याः॒ ॥विशः । यत् । अह्वे । नृभिः । सनीळाः । अग्निः । देवत्वा । विश्वानि । अश्याः ॥viśaḥ | yat | ahve | nṛ-bhiḥ | sa-nīḷāḥ | agniḥ | deva-tvā | viśvāni | aśyāḥ
Word by Word
विशःthe clans/peoples
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविś् (प्रातिपदिक: विश् ‘जन/कुल/प्रजा’)
यत्when
यत्:
—
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यत् (सम्बन्धबोधक अव्यय)
अह्वेhas called/invoked
अह्वे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वा/ह्वे ‘आह्वान’)
नृभिःby men/with heroes
नृभिः:
करण
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक: नृ ‘पुरुष/वीर’)
सनीळाःsharing one nest/dwelling together
सनीळाः:
कर्तृ (विशः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस-नीळ (प्रातिपदिक; स ‘सह’ + नीळ ‘नीड/आश्रय/आवास’)
अग्निःAgni (Fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
देवत्वा(his) divinity; as a god
देवत्वा:
कर्म/क्रियाविशेषण
TypeNoun
Rootदेवत्व (प्रातिपदिक: देव + त्व)
विश्वानिall (things/realms)
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अश्याःmay you reach/attain
अश्याः:
क्रिया
TypeVerb
Root√अश् ‘व्याप्तौ/प्रापणे’ (Vedic: ‘to reach, attain, pervade’)