Mantra 3
Sukta 1.69
Rishi: Gṛtsamada (traditional for RV 1.69)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
वेधा अदृप्तो अग्निर्विजानन्नूधर्न गोनां स्वाद्मा पितूनाम् ॥
Samhita Patha (IAST)
वे॒धा अदृ॑प्तो अ॒ग्निर्वि॑जा॒नन्नूध॒र्न गोनां॒ स्वाद्मा॑ पितू॒नाम् ॥
Transliteration
vedhā́ ádṛpto agnír vijānánn ū́dhar ná gónāṁ svā́dmā pitūnā́m |
Translation
Agni, the ordainer, undismayed and discerning, knows the sweet nourishment of the fathers—like the udder of the cows that yields its milk.
Padapatha (Word Analysis)
वे॒धाः । अदृ॑प्तः । अ॒ग्निः । वि॒ऽज॒नन् । ऊधः॑ । न । गोना॑म् । स्वाद्म॑ । पि॒तू॒नाम् ॥वेधाः । अदृप्तः । अग्निः । विजनन् । ऊधः । न । गोनाम् । स्वाद्म । पितूनाम् ॥vedhāḥ | adṛptaḥ | agniḥ | vi-janan | ūdhaḥ | na | gonām | svādma | pitūnām
Word by Word
वेधाḥthe Ordainer / wise disposer
वेधाḥ:
कर्तृ
TypeNoun (agent/title)
Rootवेधस् (प्रातिपदिक; √विध्/√वेध् ‘to know/ordain’ से)
अदृप्तःun-arrogant, not overbearing
अदृप्तः:
कर्तृ (कर्तृपद-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृप् (√दृप् ‘to be proud/exult’) + अ- (निषेध)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विजानन्knowing distinctly, discerning
विजानन्:
कर्तृ (कर्तृपद-विशेषण; ‘knowing’)
TypeVerb (participial)
Root√ज्ञा (to know) + वि-
ऊधरम्udder
ऊधरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊधर (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
गोनाम्of the cows
गोनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
स्वाद्माsweetness, pleasant savor
स्वाद्मा:
कर्तृ/भाव (उपमेय-रूपेण)
TypeNoun (abstract)
Rootस्वाद्मन् (प्रातिपदिक; ‘sweetness/pleasant savor’)
पितूनाम्of foods / of nourishments
पितूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितु (प्रातिपदिक; ‘food, nourishment’)