Mantra 9
Sukta 1.66
Rishi: Gṛtsamada
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
तं वश्चराथा वयं वसत्यास्तं न गावो नक्षन्त इद्धम् ॥
Samhita Patha (IAST)
तं व॑श्च॒राथा॑ व॒यं व॑स॒त्यास्तं॒ न गावो॒ नक्ष॑न्त इ॒द्धम् ॥
Transliteration
táṃ vaḥ carā́thā vayáṃ vasatyā́stáṃ ná gā́vo nákṣanta iddhám
Translation
Him we would follow in your movement, dwelling with him; as the cows reach their home, so do our powers arrive at the kindled flame.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । वः॒ । च॒राथा॑ । व॒यम् । व॒स॒त्या अस्त॑म् । न । गावः॑ । नक्ष॑न्ते । इ॒द्धम् ॥तम् । वः । चराथा । वयम् । वसत्या अस्तम् । न । गावः । नक्षन्ते । इद्धम् ॥tam | vaḥ | carāthā | vayam | vasatyā astam | na | gāvaḥ | nakṣante | iddham
Word by Word
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you (pl.)
वः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चराथाyou two go/move
चराथा:
क्रिया
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वसत्याःof the dwelling/abode
वसत्याः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootवसति- (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘dwelling, abode’)
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नnot / like
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
गावःcows
गावः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगो- (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)
नक्षन्तthey reached/attained
नक्षन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootनश् (धातु; Vedic: ‘to reach, attain’)
इद्धम्kindled, blazing (brightly)
इद्धम्:
कर्म-विशेषणम् / क्रिया-विशेषणम्
TypeAdjective/Participle
Rootइद्ध (कृदन्त; √इन्ध् ‘to kindle’ → ‘kindled, blazing’)