HomeRig VedaMandala 1Sukta 64Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 1.64

Rishi: Nodha Gautama
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh

सिंहा इव नानदति प्रचेतसः पिशा इव सुपिशो विश्ववेदसः । क्षपो जिन्वन्तः पृषतीभिॠष्टिभिः समित्सबाधः शवसाहिमन्यवः ॥

सिं॒हा इ॑व नानदति॒ प्रचे॑तसः पि॒शा इ॑व सु॒पिशो॑ वि॒श्ववे॑दसः । क्षपो॒ जिन्व॑न्त॒: पृष॑तीभिॠ॒ष्टिभि॒: समित्स॒बाध॒: शव॒साहि॑मन्यवः ॥

siṃhā́ iva nā́nadati prá-cetasaḥ piśā́ iva su-píśo viśvá-vedasaḥ | kṣápo jínvantaḥ pṛ́ṣatībhi r̥ṣṭí-bhiḥ sám it sa-bā́dhaḥ śávasā́hi-manyavaḥ ||

Like lions they roar, wide-aware in consciousness; like bright-hued beings, perfectly formed, knowing all. They drive the nights onward with their speckled lances; with one united pressure they smite the obstruction, violent in their force of will.

सिं॒हाःऽइ॑व । ना॒न॒द॒ति॒ । प्रऽचे॑तसः । पि॒शाःऽइ॑व । सु॒ऽपिशः॑ । वि॒श्वऽवे॑दसः । क्षपः॑ । जिन्व॑न्तः । पृष॑तीभिः । ऋ॒ष्टिऽभिः॑ । सम् । इत् । स॒ऽबाधः॒ । शव॑सा । अहि॑ऽमन्यवः ॥सिंहाःइव । नानदति । प्रचेतसः । पिशाःइव । सुपिशः । विश्ववेदसः । क्षपः । जिन्वन्तः । पृषतीभिः । ऋष्टिभिः । सम् । इत् । सबाधः । शवसा । अहिमन्यवः ॥siṃhāḥ-iva | nānadati | pra-cetasaḥ | piśāḥ-iva | su-piśaḥ | viśva-vedasaḥ | kṣapaḥ | jinvantaḥ | pṛṣatībhiḥ | ṛṣṭi-bhiḥ | sam | it | sa-bādhaḥ | śavasā | ahi-manyavaḥ

सिंहाःlions
सिंहाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
नानदतिroars, resounds
नानदति:
क्रिया
TypeVerb
Rootनद् (धातु) → नानद् (वेदिक-प्रत्यय/आवृत्ति-रूप)
प्रचेतसःthe wise/foreknowing ones
प्रचेतसः:
कर्तृ (विशेषणम्) / कर्तृ
TypeAdjective/Noun
Rootप्र-चेतस् (प्रातिपदिक)
पिशाः(as) speckled ones
पिशाः:
कर्तृ (उपमान) / विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootपिश (प्रातिपदिक; ‘चित्त्र/वर्णयुक्त’)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
सुपिशःwell-speckled, beautifully variegated
सुपिशः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-पिश (प्रातिपदिक)
विश्ववेदसःall-knowing
विश्ववेदसः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootविश्व-वेदस् (प्रातिपदिक)
क्षपःnights
क्षपः:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षप्/क्षपा (प्रातिपदिक; ‘रात्रि’)
जिन्वन्तःquickening, setting in motion
जिन्वन्तः:
कर्तृ
TypeVerb (Participle)
Rootजिव्/जिन्व् (धातु ‘प्रेरणे/वर्धने’) → जिन्वत् (वर्तमान-कृदन्त)
पृषतीभिःwith the dappled (mares/doe-like ones)
पृषतीभिः:
करण
TypeNoun
Rootपृषती (प्रातिपदिक; ‘चित्त्र-मृगी/रोहिणी’)
ऋष्टिभिःwith spears
ऋष्टिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऋष्टि (प्रातिपदिक; ‘भाला/शस्त्र’)
समित्सबाधःpressing hard in battle
समित्सबाधः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootसमित्-सबाध (प्रातिपदिक; ‘युद्ध-पीडन/युद्ध-आक्रमण’)
शवसाby strength
शवसा:
करण
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक; ‘बल’)
अहिमन्यवःhaving serpent-slaying wrath (fury against Ahi)
अहिमन्यवः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootअहि-मन्यु (प्रातिपदिक; ‘सर्प/अहि-विरोधी क्रोध/उत्साह’)