HomeRig VedaMandala 1Sukta 64Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.64

Rishi: Nodha Gautama
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh

चित्रैरञ्जिभिर्वपुषे व्यञ्जते वक्षस्सु रुक्माँ अधि येतिरे शुभे । अंसेष्वेषां नि मिमृक्षुॠष्टयः साकं जज्ञिरे स्वधया दिवो नरः ॥

चि॒त्रैर॒ञ्जिभि॒र्वपु॑षे॒ व्य॑ञ्जते॒ वक्ष॑स्सु रु॒क्माँ अधि॑ येतिरे शु॒भे । अंसे॑ष्वेषां॒ नि मि॑मृक्षुॠ॒ष्टय॑: सा॒कं ज॑ज्ञिरे स्व॒धया॑ दि॒वो नर॑: ॥

citrā́ir añjíbhir vápuṣe ví añjate vákṣas-su rukmā́m̐ ádhi yetire śubhé | áṃseṣv eṣāṃ ní mimṛkṣu ṛṣṭáyaḥ sā́kaṃ jajñire svadháyā divó náraḥ ||

With bright ornaments they adorn their form; upon their breasts the golden splendors move for beauty. On their shoulders the spears are set firm; together, by their own inner power, those men of Heaven are born into one accord.

चि॒त्रैः । अ॒ञ्जिऽभिः॑ । वपु॑षे । वि । अ॒ञ्ज॒ते॒ । वक्षः॑ऽसु । रु॒क्मान् । अधि॑ । ये॒ति॒रे॒ । शु॒भे । अंसे॑षु । ए॒षा॒म् । नि । मि॒मृ॒क्षुः॒ । ऋ॒ष्टयः॑ । सा॒कम् । ज॒ज्ञि॒रे॒ । स्व॒धया॑ । दि॒वः । नरः॑ ॥चित्रैः । अञ्जिभिः । वपुषे । वि । अञ्जते । वक्षःसु । रुक्मान् । अधि । येतिरे । शुभे । अंसेषु । एषाम् । नि । मिमृक्षुः । ऋष्टयः । साकम् । जज्ञिरे । स्वधया । दिवः । नरः ॥citraiḥ | añji-bhiḥ | vapuṣe | vi | añjate | vakṣaḥ-su | rukmān | adhi | yetire | śubhe | aṃseṣu | eṣām | ni | mimṛkṣuḥ | ṛṣṭayaḥ | sākam | jajñire | svadhayā | divaḥ | naraḥ

चित्रैःwith bright/variegated (ornaments/means)
चित्रैः:
करण
TypeAdjective
Rootचित्र- (प्रातिपदिक)
अञ्जिभिःwith ornaments/adornments
अञ्जिभिः:
करण
TypeNoun
Rootअञ्जि- (प्रातिपदिक; ‘अञ्जि’ = अलङ्कार/आभरण)
वपुषेfor (their) form/beauty
वपुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवपुस्- (प्रातिपदिक)
विapart, forth; intensifier
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अञ्जतेthey anoint/adorn themselves
अञ्जते:
कर्तृ (स्वयम्)
TypeVerb
Rootअञ्ज् (अञ्जूँ) लेपन/अलङ्कारे
वक्षस्सुon (their) chests
वक्षस्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवक्षस्- (प्रातिपदिक)
रुक्मान्a golden ornament (neck/chest-ornament)
रुक्मान्:
कर्म
TypeNoun
Rootरुक्म- (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
येतिरेthey have gone/they move
येतिरे:
कर्तृ
TypeVerb
Rootया (इ) गतौ
शुभेin splendour/beautifully
शुभे:
अधिकरण
TypeAdjective (used adverbially)
Rootशुभ- (प्रातिपदिक)
अंसेषुon the shoulders
अंसेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअंस- (प्रातिपदिक)
एषाम्of these (them)
एषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निdown, in; firmly
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
मिमृक्षुःthey have wiped/they have made clean; they polish
मिमृक्षुः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootमृक्ष् (मृक्षँ) शोधन/मार्जने
ऋष्टयःspears/lances
ऋष्टयः:
कर्तृ (द्वितीय-पादे)
TypeNoun
Rootऋष्टि- (प्रातिपदिक)
साकम्together
साकम्:
TypeIndeclinable
Rootसाकम् (अव्यय)
जज्ञिरेthey were born/arose
जज्ञिरे:
कर्तृ
TypeVerb
Rootजन् (जनीँ) प्रादुर्भावे/जन्मनि
स्वधयाby their own power/innate might
स्वधया:
करण
TypeNoun
Rootस्वधा- (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौस्- (प्रातिपदिक; ‘दिव्’ = द्युलोक/स्वर्ग)
नरःthe men/heroic ones (Maruts)
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर- (प्रातिपदिक)