HomeRig VedaMandala 1Sukta 64Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 1.64

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (likely)

प्र नू स मर्तः शवसा जनाँ अति तस्थौ व ऊती मरुतो यमावत । अर्वद्भिर्वाजं भरते धना नृभिरापृच्छ्यं क्रतुमा क्षेति पुष्यति ॥

प्र नू स मर्त॒: शव॑सा॒ जनाँ॒ अति॑ त॒स्थौ व॑ ऊ॒ती म॑रुतो॒ यमाव॑त । अर्व॑द्भि॒र्वाजं॑ भरते॒ धना॒ नृभि॑रा॒पृच्छ्यं॒ क्रतु॒मा क्षे॑ति॒ पुष्य॑ति ॥

prá nū́ sá martáḥ śávasā jánā̃ áti tasthau va ūtī́ maruto yám ā́vat | árvadbhiḥ vā́jaṃ bharate dhánā nṛ́bhir ā́pṛcchyaṃ krátum ā́ kṣeti púṣyati ||

Now that mortal indeed advances beyond the common run of men by strength—he whom you, O Maruts, uphold by your help. With swift steeds he bears the plenitude of force and the riches; with the energies of the soul he attains a will that can be consulted, and he dwells and increases.

प्र । नु । सः । मर्तः॑ । शव॑सा । जना॑न् । अति॑ । त॒स्थौ । वः॒ । ऊ॒ती । म॒रुतः॑ । यम् । आव॑त । अर्व॑त्ऽभिः॑ । वाज॑म् । भ॒र॒ते॒ । धना॑ । नृऽभिः॑ । आ॒ऽपृच्छ्य॑म् । क्रतु॑म् । आ । क्षे॒ति॒ । पुष्य॑ति ॥प्र । नु । सः । मर्तः । शवसा । जनान् । अति । तस्थौ । वः । ऊती । मरुतः । यम् । आवत । अर्वत्भिः । वाजम् । भरते । धना । नृभिः । आपृच्छ्यम् । क्रतुम् । आ । क्षेति । पुष्यति ॥pra | nu | saḥ | martaḥ | śavasā | janān | ati | tasthau | vaḥ | ūtī | marutaḥ | yam | āvata | arvat-bhiḥ | vājam | bharate | dhanā | nṛ-bhiḥ | āpṛcchyam | kratum | ā | kṣeti | puṣyati

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
then, indeed
:
TypeIndeclinable
Rootस (enclitic particle)
मर्तःa mortal (man)
मर्तः:
Kartā
TypeNoun
Rootमर्त (prātipadika)
शवसाwith might, by strength
शवसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशवस् (prātipadika)
जनान्peoples, men
जनान्:
Karma
TypeNoun
Rootजन (prātipadika)
अतिbeyond, over
अति:
TypeIndeclinable
Rootअति
तस्थौhas stood, has taken his stand
तस्थौ:
TypeVerb
Rootस्था (dhātu)
वःof you
वः:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद् (pronominal stem)
ऊतीin (your) help, in protection
ऊती:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootऊति (prātipadika)
मरुतःO Maruts
मरुतः:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमरुत् (prātipadika)
यमावतlike Yama / in Yama’s manner
यमावत:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootयमावत् (prātipadika; possessive adj. from यम)
अर्वद्भिःwith horses
अर्वद्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअर्वद् (prātipadika)
वाजम्prize, booty, strength (winning)
वाजम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाज (prātipadika)
भरतेbrings, bears, wins
भरते:
TypeVerb
Rootभृ (dhātu)
धनाःriches, prizes
धनाः:
Karma
TypeNoun
Rootधन (prātipadika)
नृभिःwith men, by men
नृभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनृ (prātipadika)
आपृच्छ्यम्to be consulted; worth asking
आपृच्छ्यम्:
Karma (of implied ‘seeks/obtains/has’)
TypeVerbal adjective
Rootआ-प्रछ् (dhātu) → आपृच्छ्य (gerundive base)
क्रतुम्resolve, insight, purposeful power
क्रतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रतु (prātipadika)
to, toward; fully
:
TypeIndeclinable
Rootआ (upasarga)
क्षेतिdwells, settles
क्षेति:
TypeVerb
Rootक्षि (dhātu)
पुष्यतिthrives, prospers; nourishes
पुष्यति:
TypeVerb
Rootपुष् (dhātu)