HomeRig VedaMandala 1Sukta 64Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 1.64

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.64)
Devata: Maruts (as Rudra’s sons)
Chandas: Triṣṭubh (likely)

घृषुं पावकं वनिनं विचर्षणिं रुद्रस्य सूनुं हवसा गृणीमसि । रजस्तुरं तवसं मारुतं गणमृजीषिणं वृषणं सश्चत श्रिये ॥

घृषुं॑ पाव॒कं व॒निनं॒ विच॑र्षणिं रु॒द्रस्य॑ सू॒नुं ह॒वसा॑ गृणीमसि । र॒ज॒स्तुरं॑ त॒वसं॒ मारु॑तं ग॒णमृ॑जी॒षिणं॒ वृष॑णं सश्चत श्रि॒ये ॥

ghṛ́ṣuṃ pāvakáṃ vanínaṃ vícarṣaṇiṃ rudrásya sūnúṃ hávasā gṛṇīmasi | rajásturaṃ tavásaṃ mā́rutaṃ gaṇám ṛjīṣíṇaṃ vṛ́ṣaṇaṃ saścata śríye ||

We affirm with the soul’s call the flaming-pure, the delight-bringing, the wide-seeing Son of Rudra. O powerful Marut-host, swift through the mid-worlds, straight-driving and bull-like in force—move with us toward the increase of inner splendour.

घृषु॑म् । पा॒व॒कम् । व॒निन॑म् । विऽच॑र्षणिम् । रु॒द्रस्य॑ । सू॒नुम् । ह॒वसा॑ । गृ॒णी॒म॒सि॒ । र॒जः॒ऽतुर॑म् । त॒वस॑म् । मारु॑तम् । ग॒णम् । ऋ॒जी॒षिण॑म् । वृष॑णम् । स॒श्च॒त॒ । श्रि॒ये ॥घृषुम् । पावकम् । वनिनम् । विचर्षणिम् । रुद्रस्य । सूनुम् । हवसा । गृणीमसि । रजःतुरम् । तवसम् । मारुतम् । गणम् । ऋजीषिणम् । वृषणम् । सश्चत । श्रिये ॥ghṛṣum | pāvakam | vaninam | vi-carṣaṇim | rudrasya | sūnum | havasā | gṛṇīmas i | rajaḥ-turam | tavasam | mārutam | gaṇam | ṛjīṣiṇam | vṛṣaṇam | saścata | śriye

घृषुम्bright, blazing
घृषुम्:
कर्म (गृणीमसि इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootघृषु- (प्रातिपदिक; ‘घृषु’ = तेजस्विन्/दीप्त)
पावकम्purifying, pure
पावकम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपावक- (पु- √पू ‘शोधने/पावने’ से; ‘पावक’ = पवित्र/अग्नि-सदृश)
वनिनम्the ‘vanin’ one (woodland/forest-associated; vigorous)
वनिनम्:
कर्म (विशेष्य/विशेषण-रूपेण)
TypeNoun/Adjective
Rootवनिन्- (प्रातिपदिक; ‘वनिन्’ = वन/वनन-सम्बद्ध; RV में ‘वनिन्’ = वन-निवासी/वन-सम्बद्ध/उत्साही)
विचर्षणिम्wide-ruling, renowned among peoples
विचर्षणिम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवि-चर्षणि- (प्रातिपदिक; ‘चर्षणि’ = जन/मनुष्य/समुदाय; ‘विचर्षणि’ = सर्वजन-प्रसिद्ध/व्यापक-प्रभाव)
रुद्रस्यof Rudra
रुद्रस्य:
सम्बन्ध (सूνούम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरुद्र- (प्रातिपदिक)
सूनुम्son
सूनुम्:
कर्म (गृणीमसि)
TypeNoun
Rootसूनु- (प्रातिपदिक)
हवसाwith invocation/oblation
हवसा:
करण (गृणीमसि—‘हवसा’ = हवि/आह्वान-रूपेण)
TypeNoun
Rootहवस्- (प्रातिपदिक; ‘हवस्’ = हवि/आह्वान/यज्ञ-प्रार्थना)
गृणीमसिwe praise/sing
गृणीमसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√गॄ (गिर्/गृ ‘स्तुतौ/गायने’)
रजस्तुरम्rushing through the regions (rajas)
रजस्तुरम्:
कर्म (गणम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootरजस्- + तुर- (तुर ‘शीघ्र/प्रबल’)
तवसम्mighty
तवसम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतवस्- (प्रातिपदिक; ‘बल/तेज’)
मारुतम्Marut-like / belonging to the Maruts
मारुतम्:
कर्म (गणम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमारुत- (मरुत्-सम्बद्ध)
गणम्troop, host
गणम्:
कर्म (सश्चत इत्यस्य)
TypeNoun
Rootगण- (प्रातिपदिक)
ऋजीषिणम्bearing ṛjīṣa (pressing-straw), ritual-ardent
ऋजीषिणम्:
कर्म (गणम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऋजीषिन्- (प्रातिपदिक; ‘ऋजीष’ = barley-stalk/pressing-straw; ‘ऋजीषिन्’ = ऋजीष-युक्त, यज्ञ-सम्बद्ध/उत्साही)
वृषणम्bull-like, virile, strong
वृषणम्:
कर्म (गणम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootवृषन्- (प्रातिपदिक; ‘वृषन्’ = वीर्यवान्/बलवान्)
सश्चतfollow, accompany
सश्चत:
क्रिया
TypeVerb
Root√सच् (सच ‘अनुगमने/सङ्गमे’)
श्रियेfor splendor/prosperity
श्रिये:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन: ‘for splendor/prosperity’)
TypeNoun
Rootश्री- (प्रातिपदिक)