HomeRig VedaMandala 1Sukta 64Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.64

Rishi: Nodha Gautama
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh

विश्ववेदसो रयिभिः समोकसः सम्मिश्लासस्तविषीभिर्विरप्शिनः । अस्तार इषुं दधिरे गभस्त्योरनन्तशुष्मा वृषखादयो नरः ॥

वि॒श्ववे॑दसो र॒यिभि॒: समो॑कस॒: सम्मि॑श्लास॒स्तवि॑षीभिर्विर॒प्शिन॑: । अस्ता॑र॒ इष्॑म दधिरे॒ गभ॑स्त्योरन॒न्तशु॑ष्मा॒ वृष॑खादयो॒ नर॑: ॥

viśvá-vedaso rayí-bhiḥ samókasāḥ sám-miślāsaḥ táviṣībhir vi-rapśínaḥ | ástāra íṣum dadhire gábhastyor anánta-śuṣmā vṛ́ṣa-khādayo náraḥ ||

All-knowing, dwelling together in one home with plenitudes, mingled in unity, wide-working by their energies—these men set the arrow in their hands. Infinite in their impulsion, devourers of resistance, they stand as strong doers.

वि॒श्वऽवे॑दसः । र॒यिऽभिः॑ । सम्ऽओ॑कसः । सम्ऽमि॑श्लासः । तवि॑षीभिः । वि॒ऽर॒प्शिनः॑ । अस्ता॑रः । इषु॑म् । द॒धि॒रे॒ । गभ॑स्त्योः । अ॒न॒न्तऽशु॑ष्माः । वृष॑ऽखादयः । नरः॑ ॥विश्ववेदसः । रयिभिः । सम्ओकसः । सम्मिश्लासः । तविषीभिः । विरप्शिनः । अस्तारः । इषुम् । दधिरे । गभस्त्योः । अनन्तशुष्माः । वृषखादयः । नरः ॥viśva-vedasaḥ | rayi-bhiḥ | sam-okasaḥ | sam-miślāsaḥ | taviṣībhiḥ | vi-rapśinaḥ | astāraḥ | iṣum | dadhire | gabhastyoḥ | ananta-śuṣmāḥ | vṛṣa-khādayaḥ | naraḥ

विश्ववेदसःall-knowing (ones)
विश्ववेदसः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व-वेदस् (प्रातिपदिक; वेदस् < √विद् ‘जानना’)
रयिभिःwith riches
रयिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
समोकसःdwelling together / of one abode
समोकसः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसम्-ओकस् (प्रातिपदिक; ओकस् ‘घर/आवास’)
सम्मिश्लासःclosely mingled / united
सम्मिश्लासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसम्-मिश्ल (प्रातिपदिक; ‘मिश्र/मिलित’)
तविषीभिःwith powers
तविषीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक; ‘बल/शक्ति’)
विरप्शिनःactive/skillful (in action)
विरप्शिनः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवि-रप्शिन् (प्रातिपदिक; रप्शिन् ‘कुशल/चपल/कार्यकुशल’)
अस्तारःspreaders / expanders
अस्तारः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootअस्तार (प्रातिपदिक; ‘विस्तारक/प्रसारक’; RV-विशेषण) अथवा √स्तॄ ‘बिछाना/विस्तारना’ से नामधातु-भाव
इष्मindeed / just
इष्म:
TypeIndeclinable
Rootइष्म (अव्यय; वैदिक)
दधिरेthey have placed / have set
दधिरे:
TypeVerb
Root√धा (दधि-; आत्मनेपद)
गभस्त्योःin/within (their) two hands / rays
गभस्त्योः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगभस्ति (प्रातिपदिक; ‘हस्त/किरण/भुजा’)
अनन्तशुष्माःof endless might
अनन्तशुष्माः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअनन्त-शुष्म (प्रातिपदिक; शुष्म ‘उग्रबल/तेज’)
वृषखादयःbull-like devourers / strong destroyers
वृषखादयः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवृष-खादि (प्रातिपदिक; खादि ‘भक्षक/भेदनकर्ता’; वृष ‘बलवान/वृषभ’)
नरःmen / heroes
नरः:
Kartā
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)