HomeRig VedaMandala 1Sukta 63Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.63

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.63)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्वं महाँ इन्द्र यो ह शुष्मैर्द्यावा जज्ञानः पृथिवी अमे धाः । यद्ध ते विश्वा गिरयश्चिदभ्वा भिया दृळ्हासः किरणा नैजन् ॥

त्वं म॒हाँ इ॑न्द्र॒ यो ह॒ शुष्मै॒र्द्यावा॑ जज्ञा॒नः पृ॑थि॒वी अमे॑ धाः । यद्ध॑ ते॒ विश्वा॑ गि॒रय॑श्चि॒दभ्वा॑ भि॒या दृ॒ळ्हास॑: कि॒रणा॒ नैज॑न् ॥

tváṃ mahā́ṃ indra yó ha śúṣmair dyā́vā jajñānáḥ pṛthivī́ áme dhāḥ | yád dha te víśvā giráyaś cid ábhvā bhiyā́ dṛḷhā́saḥ kiráṇā náijan ||

You are the Great One, O Indra—who by your forces, being born with Heaven and Earth, set them in their proper measures. When even all the vast mountains, firm-set, did not stir—held by awe of you, as rays are steadied in their course.

त्वम् । म॒हान् । इ॒न्द्र॒ । यः । ह॒ । शुष्मैः॑ । द्यावा॑ । ज॒ज्ञा॒नः । पृ॒थि॒वी इति॑ । अमे॑ । घाः॒ । यत् । ह॒ । ते॒ । विश्वा॑ । गि॒रयः॑ । चि॒त् । अभ्वा॑ । भि॒या । दृ॒ळ्हासः॑ । कि॒रणाः॑ । न । ऐज॑न् ॥त्वम् । महान् । इन्द्र । यः । ह । शुष्मैः । द्यावा । जज्ञानः । पृथिवी इति । अमे । घाः । यत् । ह । ते । विश्वा । गिरयः । चित् । अभ्वा । भिया । दृळ्हासः । किरणाः । न । ऐजन् ॥tvam | mahān | indra | yaḥ | ha | śuṣmaiḥ | dyāvā | jajñānaḥ | pṛthivī iti | ame | ghāḥ | yat | ha | te | viśvā | girayaḥ | cit | abhvā | bhiyā | dṛḷhāsaḥ | kiraṇāḥ | na | aijan

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महान्great
महान्:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
शुष्मैःwith (your) powers/impulses
शुष्मैः:
करण
TypeNoun
Rootशुष्म (प्रातिपदिक)
द्यावौheaven (and) sky (the two heavens)
द्यावौ:
कर्म (उत्पाद्य/जन्य)
TypeNoun
Rootद्याव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
जज्ञानःhaving begotten/produced
जज्ञानः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple (perfect active)
Root√जन् (जनि) ; क्त/क्विप्-सम्भवः—परस्मैपदी परिपूर्ण-भूतकृदन्त (जज्ञान)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अमेtruly/indeed (emphatic particle)
अमे:
TypeIndeclinable
Rootअमे (अव्यय/निपात; वैदिक प्रयोग)
धाःyou placed/established
धाः:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
यत्when/that (in that)
यत्:
हेतु/सम्बन्ध (यद्-तद्)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
गिरयःmountains
गिरयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
इत्even
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात; वैदिक)
अभ्वाःvast/mighty
अभ्वाः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभ्व (प्रातिपदिक)
भियाfrom/with fear
भिया:
करण
TypeNoun
Rootभि (प्रातिपदिक: भिया < भी/भिय् ‘fear’)
दृळ्हासःthe firm (ones)/the solid (mountains)
दृळ्हासः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; ‘firm, solid’)
किरणाःrays/streams
किरणाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकिरण (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
ऐजन्they shook/trembled
ऐजन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√इज्/√एज् (कम्पने/चलने) वैदिक रूप ‘ऐजन्’