HomeRig VedaMandala 1Sukta 61Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.61

Rishi: Gautama (Gautamāḥ)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अस्येदेव प्र रिरिचे महित्वं दिवस्पृथिव्याः पर्यन्तरिक्षात् । स्वराळिन्द्रो दम आ विश्वगूर्तः स्वरिरमत्रो ववक्षे रणाय ॥

अ॒स्येदे॒व प्र रि॑रिचे महि॒त्वं दि॒वस्पृ॑थि॒व्याः पर्य॒न्तरि॑क्षात् । स्व॒राळिन्द्रो॒ दम॒ आ वि॒श्वगू॑र्तः स्व॒रिरम॑त्रो ववक्षे॒ रणा॑य ॥

asyédeva prá ririce mahitváṃ divás pṛthivyā́ḥ páry antárikṣāt | svarā́ḷ índro dáma ā́ viśvá-gūrtaḥ su-aríḥ ámatro vavakṣe ráṇāya ||

Indeed, of him this greatness overflows—encircling Heaven and Earth and reaching through the mid-world. Indra, self-ruling, established in the home of the being, upheld by all impulses of the universal, the good fighter, undiminished in force, grows vast for the battle—towards the victory of the Light.

अ॒स्य । इत् । ए॒व । प्र । रि॒रि॒चे॒ । म॒हि॒त्वम् । दि॒वः । पृ॒थि॒व्याः । परि॑ । अ॒न्तरि॑क्षात् । स्व॒ऽराट् । इन्द्रः॑ । दमे॑ । आ । वि॒श्वऽगू॑र्तः । सु॒ऽअ॒रिः । अम॑त्रः । व॒व॒क्षे॒ । रणा॑य ॥अस्य । इत् । एव । प्र । रिरिचे । महित्वम् । दिवः । पृथिव्याः । परि । अन्तरिक्षात् । स्वराट् । इन्द्रः । दमे । आ । विश्वगूर्तः । सुअरिः । अमत्रः । ववक्षे । रणाय ॥asya | it | eva | pra | ririce | mahitvam | divaḥ | pṛthivyāḥ | pari | antarikṣāt | sva-rāṭ | indraḥ | dame | ā | viśva-gūrtaḥ | su-ariḥ | amatraḥ | vavakṣe | raṇāya

अस्यof him/this (of Indra)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
रिरिचेhas poured out / has displayed
रिरिचे:
क्रिया
TypeVerb
Root√रिच् (रिच्/रिञ्च्) ‘to empty, to pour out, to leave over’
महित्वम्greatness, might
महित्वम्:
कर्म (of रिरिचे)
TypeNoun
Rootमहित्व (महत् + त्व) प्रातिपदिक
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (with पृथिव्याः)
TypeNoun
Rootदिव् (द्यौः) प्रातिपदिक
पृथिव्याःof earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी प्रातिपदिक
परिaround, all about
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
अन्तरिक्षात्from the midspace/atmosphere
अन्तरिक्षात्:
अपादान (source/point of separation)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष प्रातिपदिक
स्वराट्self-ruling, sovereign
स्वराट्:
कर्तृ (with इन्द्रः)
TypeAdjective (epithet)
Rootस्वराट् (स्व + राज्) प्रातिपदिक
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र प्रातिपदिक
दमेin the house/home
दमे:
अधिकरण (locus)
TypeNoun
Rootदम प्रातिपदिक
to, unto, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वगूर्तःwhose praise is universal / universally lauded
विश्वगूर्तः:
कर्तृ (qualifier of इन्द्रः)
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्वगूर्त (विश्व + गूर्त) प्रातिपदिक
स्वरिःsun-bright / possessing splendour
स्वरिः:
कर्तृ (qualifier of इन्द्रः)
TypeAdjective (epithet)
Rootस्वरि (स्वरि/स्वरिन्) प्रातिपदिक
अमत्रःunmeasured, irresistible
अमत्रः:
कर्तृ (qualifier of इन्द्रः)
TypeAdjective (epithet)
Rootअमत्र (a- + मत्र) प्रातिपदिक
ववक्षेhas borne/has carried himself; has advanced
ववक्षे:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (वह्) ‘to carry, to convey; (Vedic) to drive/urge’
रणायfor battle, for combat
रणाय:
सम्प्रदान/प्रयोजन (purpose)
TypeNoun
Rootरण प्रातिपदिक