HomeRig VedaMandala 1Sukta 61Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.61

Rishi: Gautama (Gautamāḥ)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अस्येदेव शवसा शुषन्तं वि वृश्चद्वज्रेण वृत्रमिन्द्रः । गा न व्राणा अवनीरमुञ्चदभि श्रवो दावने सचेताः ॥

अ॒स्येदे॒व शव॑सा शु॒षन्तं॒ वि वृ॑श्च॒द्वज्रे॑ण वृ॒त्रमिन्द्र॑: । गा न व्रा॒णा अ॒वनी॑रमुञ्चद॒भि श्रवो॑ दा॒वने॒ सचे॑ताः ॥

asyédeva śávasā śuṣántaṃ ví vṛścad vájreṇa vṛtrám índraḥ | gā́ na vrāṇā́ avánīr amuñcad abhí śrávo dāváne sá-cetāḥ ||

By this very force he hewed apart the withering Obstructor with the thunderbolt—Indra. And he released the fertile grounds, as rays (cows) freed from wounding constraint, for the giving of the inspired hearing and the fame of the soul—awake and consenting in consciousness.

अ॒स्य । इत् । ए॒व । शव॑सा । शु॒षन्तम् । वि । वृ॒श्च॒त् । वज्रे॑ण । वृ॒त्रम् । इन्द्रः॑ । गाः । न । व्रा॒णाः । अ॒वनीः॑ । अ॒मु॒ञ्च॒त् । अ॒भि । श्रवः॑ । दा॒वने॑ । सऽचे॑ताः ॥अस्य । इत् । एव । शवसा । शुषन्तम् । वि । वृश्चत् । वज्रेण । वृत्रम् । इन्द्रः । गाः । न । व्राणाः । अवनीः । अमुञ्चत् । अभि । श्रवः । दावने । सचेताः ॥asya | it | eva | śavasā | śuṣantam | vi | vṛścat | vajreṇa | vṛtram | indraḥ | gāḥ | na | vrāṇāḥ | avanīḥ | amuñcat | abhi | śravaḥ | dāvane | sa-cetāḥ

अस्यof him/this (of Indra)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शवसाby (his) might
शवसा:
करण (instrument)
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
शुषन्तम्drying up, parching
शुषन्तम्:
कर्म (object-qualifier)
TypeParticiple (Adjective)
Rootशुष् (धातु) → शुषन्त् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
विasunder, apart
वि:
TypePreverb
Rootवि
वृश्चत्he cut, he cleft
वृश्चत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृश्च् (धातु)
वज्रेणwith the thunderbolt
वज्रेण:
करण (instrument)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
वृत्रम्Vṛtra (the obstructer)
वृत्रम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
गाःcows
गाः:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
व्राणाःwounded
व्राणाः:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootव्रण (प्रातिपदिक) / √व्रण्? (वेद. ‘wounded’)
अवनीःriver-beds/streams; channels (lit. ‘courses/grounds’)
अवनीः:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootअवनि (प्रातिपदिक)
अमुञ्चत्he released, let loose
अमुञ्चत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) + अ (अगम) → अमुञ्चत्
अभिtowards, upon
अभि:
TypePreverb/Indeclinable
Rootअभि
श्रवःfame, glory
श्रवः:
कर्म (object; ‘fame’ as aim)
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
दावनेfor giving; for bestowal
दावने:
सम्प्रदान (purpose/recipient-sense)
TypeNoun (verbal noun)
Rootदा (धातु) → दावन (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘giving’)
सचेताःpurposeful, intent, mindful
सचेताः:
कर्ता-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootस-चेतस् (प्रातिपदिक; ‘with awareness/intent’)