HomeRig VedaMandala 1Sukta 61Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.61

Rishi: Gautama
Devata: Indra (narrative includes Viṣṇu as allied power)
Chandas: Trishtubh (probable)

अस्येदु मातुः सवनेषु सद्यो महः पितुं पपिवाञ्चार्वन्ना । मुषायद्विष्णुः पचतं सहीयान्विध्यद्वराहं तिरो अद्रिमस्ता ॥

अ॒स्येदु॑ मा॒तुः सव॑नेषु स॒द्यो म॒हः पि॒तुं प॑पि॒वाञ्चार्वन्ना॑ । मु॒षा॒यद्विष्णु॑: पच॒तं सही॑या॒न्विध्य॑द्वरा॒हं ति॒रो अद्रि॒मस्ता॑ ॥

asyéd u mātúḥ sávanesu sadyó máhaḥ pítuṃ papivā́ñ cā́rv annā́ | muṣā́yad víṣṇuḥ pacatáṃ sahīyā́n vídhyad varā́haṃ tiró ádrim ástā ||

Even as soon as he was born, in his mother’s pressings, he drank the great delight, the lovely food. Strong Viṣṇu stole the cooking; he pierced the boar, casting him beyond the rock—an image of the power that breaks through the stony cover and releases the hidden nourishment of light.

अ॒स्य । इत् । ऊँ॒ इति॑ । मा॒तुः । सव॑नेषु । स॒द्यः । म॒हः । पि॒तुम् । प॒पि॒वान् । चारु॑ । अन्ना॑ । मु॒षा॒यत् । विष्णुः॑ । प॒च॒तम् । सही॑यान् । विध्य॑त् । व॒रा॒हम् । ति॒रः । अद्रि॑म् । अस्ता॑ ॥अस्य । इत् । ऊँ इति । मातुः । सवनेषु । सद्यः । महः । पितुम् । पपिवान् । चारु । अन्ना । मुषायत् । विष्णुः । पचतम् । सहीयान् । विध्यत् । वराहम् । तिरः । अद्रिम् । अस्ता ॥asya | it | oṃ iti | mātuḥ | savaneṣu | sadyaḥ | mahaḥ | pitum | papivān | cāru | annā | muṣāyat | viṣṇuḥ | pacatam | sahīyān | vidhyat | varāham | tiraḥ | adrim | astā

अस्यof him/this (of this one)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदुindeed, just
इदु:
TypeIndeclinable
Rootइदु (निपात)
मातुःof the mother
मातुः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
सवनेषुin the pressings (Soma-pressings)
सवनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
सद्यःimmediately
सद्यः:
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
महःof the great (one)
महः:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootमहत्/महि (प्रातिपदिक; वैदिक)
पितुम्drink, draught
पितुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपितु (प्रातिपदिक; ‘पान/पेय’ अर्थे वैदिक)
पपिवान्having drunk
पपिवान्:
कर्ता
TypeParticiple
Rootपा (धातु) → पपिवस्/पपिवान् (कृदन्त, परिपूर्ण/भूतकृत)
चार्वन्pleasant, lovely
चार्वन्:
कर्ता (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक) → चार्वन् (वैदिक रूप)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
मुषायत्he stole
मुषायत्:
कर्ता (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुष् (धातु) + आ (उपसर्ग)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
कर्ता
TypeNoun (proper)
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
पचतम्cook (you two)!
पचतम्:
— (सम्बोधन-आज्ञा)
TypeVerb
Rootपच् (धातु)
सहीयान्stronger, more mighty
सहीयान्:
कर्ता (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसह् (धातु/प्रातिपदिक) → सहीयस् (तुलनात्मक) → सहीयान् (वैदिक)
विध्यत्he pierced, struck
विध्यत्:
कर्ता (क्रिया)
TypeVerb
Rootव्यध्/विध् (धातु; ‘भेदन’)
वराहम्the boar
वराहम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवराह (प्रातिपदिक)
तिरःacross, through; in concealment
तिरः:
TypeIndeclinable
Rootतिरस्/तिरः (अव्यय)
अद्रिम्the rock, stone
अद्रिम्:
कर्म/अधिकरण (क्रियानुसार)
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
अस्ताःhomes, dwellings
अस्ताः:
कर्म/अधिकरण (क्रियानुसार)
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक; ‘गृह/निवास’), वैदिक बहुवचन