HomeRig VedaMandala 1Sukta 61Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 1.61

Rishi: Gautama (Gautamāḥ)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अस्मा इदु त्यदनु दाय्येषामेको यद्वव्ने भूरेरीशानः । प्रैतशं सूर्ये पस्पृधानं सौवश्व्ये सुष्विमावदिन्द्रः ॥

अ॒स्मा इदु॒ त्यदनु॑ दाय्येषा॒मेको॒ यद्व॒व्ने भूरे॒रीशा॑नः । प्रैत॑शं॒ सूर्ये॑ पस्पृधा॒नं सौव॑श्व्ये॒ सुष्वि॑माव॒दिन्द्र॑: ॥

asmā́ idu tyád ánu dāyi eṣā́m éko yád vávne bhū́rer ī́śānaḥ | práitáśaṃ sū́rye paspṛdhānáṃ sáuvaśvye súṣvim ā́vad índraḥ ||

To him indeed that followed gift was given—when alone, as master, he won the abundant plenitude. Indra aided the well-pressed Soma in the contest with the Sun’s steed Etaśa—so that the right swiftness might prevail.

अ॒स्मै । इत् । ऊँ॒ इति॑ । त्यत् । अनु॑ । दा॒यि॒ । ए॒षा॒म् । एकः॑ । यत् । व॒व्ने । भूरेः॑ । ईशा॑नः । प्र । एत॑शम् । सूर्ये॑ । प॒स्पृ॒धा॒नम् । सौव॑श्व्ये । सुष्वि॑म् । आ॒व॒त् । इन्द्रः॑ ॥अस्मै । इत् । ऊँ इति । त्यत् । अनु । दायि । एषाम् । एकः । यत् । वव्ने । भूरेः । ईशानः । प्र । एतशम् । सूर्ये । पस्पृधानम् । सौवश्व्ये । सुष्विम् । आवत् । इन्द्रः ॥asmai | it | oṃ iti | tyat | anu | dāyi | eṣām | ekaḥ | yat | vavne | bhūreḥ | īśānaḥ | pra | etaśam | sūrye | paspṛdhānam | sauvaśvye | suṣvim | āvat | indraḥ

अस्मैto him (to this one)
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
इदुindeed, just
इदु:
TypeIndeclinable
Rootइदु (निपात) < इद्
त्यत्that (thing/deed)
त्यत्:
कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypePronoun
Rootतद् (त्यद्-प्रयोगः)
अनुafter, according to
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
दायिthe giver, bestower
दायि:
कर्ता (विशेष्यस्य)
TypeAdjective
Rootदा (दाने) / दायिन् (प्रातिपदिक)
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootएतद्
एकःone (alone)
एकः:
कर्ता
TypeAdjective
Rootएक
यत्which (that which)
यत्:
कर्म
TypePronoun (relative)
Rootयद्
वव्नेhas won, has gained
वव्ने:
TypeVerb
Rootवन् (वनोति/वनुते ‘to win, to gain’)
भूरेःof abundance, of muchness
भूरेः:
सम्बन्ध
TypeNoun (abstract/collective)
Rootभूरि
ईशानःruling, lordly
ईशानः:
कर्ता
TypeParticiple (adjectival)
Rootईश् (ईशते ‘to rule’) → ईशान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र
एतशम्Etaśa (a steed/name)
एतशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootएतश
सूर्येin/at the Sun (with the Sun)
सूर्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसूर्य
पस्पृधानम्contending, vying
पस्पृधानम्:
कर्म
TypeParticiple (adjectival)
Rootस्पृध् (स्पर्धते ‘to contend’) → पस्पृधान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सौवश्व्येin the Sauvaśvya (contest/occasion)
सौवश्व्ये:
अधिकरण
TypeNoun (proper/ritual epithet)
Rootसुवश्व्य (सौवश्व्य)
सुष्विमावत्possessing good speed/impulse
सुष्विमावत्:
कर्ता (विशेष्यस्य)
TypeAdjective
Rootसुष्विमावत् (विशेषण; सुष्विमन्/सुष्वि + मतुप्)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्ता
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र